Κυριακή 30 Ιουνίου 2013

Εθελοντικός καθαρισμός μονοπατιών – Πεζοπορίες

5-14/7 ΚΙΜΩΛΟΣ Εθελοντικός καθαρισμός μονοπατιών – Πεζοπορίες
Ακολουθώντας τα βήματα του χτες, ανακαλύψαμε τα μονοπάτια του σήμερα…
Ενετοί και Φράγκοι την είπαν «Αρζαντιέρα», δηλαδή «Ασημένια» για τα γκριζόλευκα βράχια της. Οι κάτοικοί της εδώ και χιλιάδες χρόνια τη λένε «Κίμωλό μου, Παράδεισό μου» δείχνοντας την αγάπη τους στον τόπο τους, με τη λιτή και προσιτή ομορφιά της. Ανέγγιχτη σχεδόν από το πέρασμα του χρόνου, η Κίμωλος αποτελεί ιδανικό προορισμό για όσους αναζητούν την επαφή με την ατόφια ελληνική γη, τους κατοίκους της και τον τρόπο ζωής τους.Ακολουθώντας τις οδηγίες της καλαίσθητης έκδοσης των παιδιών του Χωριού, «Κίμωλος-Πολύαιγος, διαδρομές στη φύση» πεζοπορήσαμε στα παλιά καλντερίμια και μονοπάτια, τους δρόμους πολιτιστικής κληρονομιάς, ανάμεσα στις αμέτρητες πεζούλες καλλιεργήσιμης γης και τις θαυμάσιες παραλίες στις οποίες οδηγούν όλα σχεδόν αυτά τα μονοπάτια. Ακολουθώντας τα βήματα του χτες, ανακαλύψαμε τα μονοπάτια του σήμερα και διαπιστώσαμε ότι κάποια από αυτά χρειάζονται καθαρισμό και διάνοιξη όπως αυτό που περνάει από το Σκιάδι, ένα γεωφυσικό μνημείο που χαρακτηρίζει το νησί. Έτσι, το Δ.Σ. του Συλλόγου μας αποφάσισε να οργανώσει τους εθελοντές του ώστε να προσφέρουν στο νησί τη βοήθειά τους για να ενισχυθεί η ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού στο νησί καθώς θα αποτελέσουν πόλο έλξης ελλήνων και ξένων τουριστών και πεζοπόρων.
Σας καλούμε, όπως κάθε καλοκαίρι, να κλείσουμε την φετινή ορειβατική-εθελοντική χρονιά, με το καθιερωμένο πρόγραμμα εθελοντικού καθαρισμού μονοπατιών. Μας περιμένουν έξι μέρες εθελοντικής πεντάωρης δουλειάς, με ενδιάμεση ολοήμερη ξεκούραση και επίσκεψη στην Πολύαιγο, καθημερινές μικρές πεζοπορίες και κολύμπι. Καταγάλανες παραλίες όπως Ελληνικά, Μαυροσπήλια, Κλήμα, Σούφι, Καλαμίτσι, Μπονάτσα,  και άλλες, κατάλευκα ξωκλήσια, το Σκιάδι, τα «σύρματα» στη Γούπα, το Κάστρο και τα καλντερίμια του Χωριού, με τα γραφικά μαγαζάκια και τη νυχτερινή ζωή.
Το πρόγραμμα των πολιτιστικών δρώμενων του 9/ήμερου είναι:
Εβδομάδα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος 2013
Μονοπάτια στον πολιτισμό της Ελλάδας και του κόσμου!

Κυριακή 7 Ιουλίου
20:30 «Χορεύοντας με τον Ραϊντέλ», ντοκιμαντέρ του Αλέξη Τσάφα, 2002, διάρκεια 87’.
Ένα ταξίδι στην Κούβα μέσα απ’ τους δρόμους της… Αθήνας.
Μετά την προβολή, θα ακολουθήσει πάρτυ με τους πρωταγωνιστές του ντοκιμαντέρ, Ραϊντέλ και Μαγαλί, που θα μας μυήσουν στους κουβανέζικους  χορούς!

Δευτέρα 8 Ιουλίου
20:30 «Νύφες», ταινία του Παντελή Βούλγαρη, 2004, διάρκεια 135’.
Το ταξίδι επτακοσίων γυναικών από την Ελλάδα, την Τουρκία και τη Ρωσία στη Νέα Υόρκη, όπου θα συναντήσουν τους άντρες που πρόκειται να παντρευτούν.

Τρίτη 9 Ιουλίου
20:30 «Από τον Όλυμπο στο Έβερεστ», ντοκιμαντέρ του Παύλου Τσιαντού, 2009, διάρκεια 90’.
Η διαδρομή της ελληνικής αποστολής, από την καθημερινότητα της Ελλάδας μέχρι τα 8.850 μέτρα της κορυφής.

Τετάρτη 10 Ιουλίου
20:30 «Παραμύθια σε μονοπάτια της γης και τ' ουρανού: Ένας δράκος μια φορά…», αφήγηση λαϊκών παραμυθιών και μύθων από την αρχαία ελληνική μυθολογία για τους μικρούς μας φίλους.
Φοβάται κανείς τους δράκους; Ποιο μυστικό κρύβει ο τετράψηλος πύργος; Ελάτε να σεργιανήσουμε στα μονοπάτια του... ήλιου! Μια οαράσταση για όλα τα παιδιά της Κιμώλου

Αφήγηση: Νίκη Κάπαρη. Μουσική, ατμόσφαιρα, τραγούδι:Γιάννης Ψειμάδας.


Παρασκευή 12 Ιουλίου
20:30 «Πέτρινοι φύλακες», ντοκιμαντέρ της Έλενας Καλογρίδη, 2010, διάρκεια 20’.
21:00 «Παραμύθια στα μονοπάτια της γης και τ' ουρανού: Αγάπης κάστρα άπαρτα», αφήγηση θρύλοι για κάστρα, που η αγάπη μονάχα ανοίγει τις πύλες τους, και παραμύθια για θάλασσες… αταξίδευτες!
Αφήγηση: Νίκη Κάπαρη, μουσική, ατμόσφαιρα, τραγούδι:Γιάννης Ψειμάδας.
Οι προβολές γίνονται με την έγκριση και την άδεια των παραγωγών των ταινιών.
Πλατεία Ιερού Ναού του Σωτήρος, Χωριό, Κίμωλος.Είσοδος Ελεύθερη 

Σάββατο 29 Ιουνίου 2013

Πρωτομαγιά στην Κίμωλο

Αν και έχουν περάσει σχεδόν δύο μήνες από την Πρωτομαγιά, αποφασίσαμε να σας εξιστορήσουμε ένα παλιό παραδοσιακό κιμουλιάτικο έθιμο, το οποίο υπάρχει ακόμα και σήμερα, βέβαια είναι κάπως διαφοροποιημένο.

Εκτός λοιπόν από το ότι μάζευαν λουλούδια και έφτιαχναν με αυτά στεφάνι και ανθοδέσμες, κάτι το οποίο γίνεται σε όλη την Ελλάδα, στην Κίμωλο επικρατούσε και ένα άλλο έθιμο το οποίο λάμβανε και λαμβάνει χώρο στο νησί μας παραμονή Πρωτομαγιάς, κυρίως τα μεσάνυχτα όπου η κίνηση στα σοκάκια του νησιού είναι μειωμένη και ο περισσότερος κόσμος κοιμάται.

Τα παλιά τα χρόνια, τα ζευγάρια δεν είχαν τις ελευθερίες που έχουν σήμερα. Έτσι λοιπόν, οι Κιμουλιάτες βρήκαν κάποιον τρόπο για να εκδηλώνουν την αγάπη τους στις εκλεκτές της καρδιάς τους. Αργά το βράδυ ξεκινούσαν με μυστικότητα, έκοβαν λουλούδια από τις αυλές και έφτιαχναν ανθοδέσμες ενώ κάποιοι άλλοι έπαιρναν γλάστρες ολόκληρες και τις τοποθετούσαν έξω από την πόρτα του σπιτιού της αγαπημένης τους, ώστε να βρει τον Μάη της το πρωί της Πρωτομαγιάς!

Υπήρχαν όμως μερικοί που ήταν τεμπέληδες και αντί να βρουν κάτι για να το πάνε στις αγαπημένες τους, έπαιρναν τα λουλούδια και τις γλάστρες που ήδη υπήρχαν έξω από την πόρτα κοριτσιών άλλων παλικαριών και τα πήγαιναν στις δικές τους κοπέλες.

Κάποιοι άλλοι, που τους άρεσε να κάνουν διαολιές, αντικαθιστούσαν τις ήδη υπάρχουσες γλάστρες και τα λουλούδια, με ξερά ή άσχημα λουλούδια, όπως για παράδειγμα τα γαιδουράγκαθα. Και έτσι λοιπόν όταν ξυπνούσαν οι Κιμουλιάτισσες, τα συναισθήματα ήταν ανάμεικτα, ανάλογα με το τι θα έβρισκαν έξω από την πόρτα τους.

Σιγά σιγά όμως, το έθιμο διαφοροποιήθηκε και εκτός από τους ρομαντικούς που εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να πηγαίνουν τον Μάη στην καλή τους, κατά κύριο λόγο επικρατούν οι ''σκανταλιάρηδες''. Έτσι, οτιδήποτε μπορεί να μετακινηθεί, όπως αυτοκίνητα, μηχανάκια, καρέκλες, τραπέζια, γλάστρες κ. ά., την παραμονή της Πρωτομαγιάς τοποθετείται μες στην μέση του δρόμου και από άκρη σ' άκρη το χωριό θυμίζει βομβαρδισμένο τοπίο.

Επομένως, οι μόνες κερδισμένες είναι οι κοπέλες που βρίσκουν το πρωί έξω από το σπίτι τον Μάη τους, ενώ όλοι οι υπόλοιποι ψάχνουν τα πράγματά τους και τα γυρίζουν πίσω στην θέση τους, διαδικασία όχι και τόσο ευχάριστη.

Εμείς το μόνο που έχουμε να πούμε είναι να μην σταματήσουν ποτέ να υπάρχουν αυτά τα έθιμα και να ευχηθούμε και του χρόνου!

Παρακάτω σας παραθέτουμε ορισμένες φωτογραφίες οι οποίες δεν είναι και τόσο καλές και παρακαλούμε όποιος έχει καλύτερες και επιθυμεί να μας τις στείλει:




















Τρίτη 28 Μαΐου 2013

Πασχαλινές Κιμουλιάτικες Γεύσεις ( Μέρος 2ο )


Όπως είδαμε και στην προηγούμενη μας ανάρτηση, οι παραδοσιακές πασχαλινές Κιμουλιάτικες λιχουδιές είναι πάρα πολλές!
Πάμε τώρα να δούμε και κάποιες άλλες που με τα χρόνια σιγά σιγά σβήνουν.

Αρχικά, θα μιλήσουμε για τα γνωστά σε όλους μας κουλουράκια. Τα κουλουράκια λοιπόν,οι νοικοκυρές του νησιού μας τα έφτιαχναν την Μ. Εβδομάδα και είχαν περίτεχνα σχέδια.

Στη συνέχεια, την σκυτάλη παίρνουν τα πασίγνωστα κόκκινα αβγά. Τα κόκκινα αβγά στην Κίμωλο είχαν δύο χρήσεις: το τσούγκρισμα μετά την Ανάσταση αλλά και ως γούρι, καθώς το Μ. Σάββατο τοποθετούσαν ένα κόκκινο αβγό στα εικονίσματα, το οποίο το αντικαθιστούσαν ένα χρόνο μετά με το καινούριο αβγό.

Σειρά παίρνει η κουτσούνα. Η κουτσούνα ήταν ένα ψωμάκι σε σχήμα κοτσίδας (όπως τα τσουρέκια), στην άκρη του οποίου έβαζαν ένα κόκκινο αβγό. Έφτιαχναν μια για κάθε μέλος της οικογένειας, κάθε Μ. Σάββατο.

Κιμουλιάτικη κουλούρα: ένα φαγητό στολίδι . Στο κέντρο της είχε ένα κόκκινο αβγό και γύρω γύρω λεπτομερή διακόσμηση που κάθε νοικοκυρά την έκανε όπως επιθυμούσε. Φτιαχνόταν από το ίδιο ζυμάρι που φτιάχνονταιτα κουλουράκια και αφού ψηνόταν, κρεμιόταν στον τοίχο  την Κυριακή του Πάσχα, σαν στολίδι. Αν το Πάσχα έπεφτε νωρίς, την ξεκρέμαγαν την Πρωτομαγιά και την έτρωγαν. Αν όμως έπεφτε αργά, την άφηναν μερικές μέρες στον τοίχο, ανεξαρτήτου Πρωτομαγιάς, και ύστερα την έτρωγαν. Εκτός από κουλούρα έφτιαχναν και άλλα σχέδια, όπως πουλάκια ή καλαθάκια.

Η ονομασία της είναι λαδένια χάμω( κάτω). Την έλεγαν έτσι γιατί την ακουμπούσαν κάτω στο φούρνο για να ψηθεί χωρίς να την βάλουν σε ταψί. Η συνταγή είναι η ίδια με τη λαδένια απλά έχει μόνο λάδι, πιπέρι και αλάτι. Μπορεί η συνταγή να είναι απλή αλλά είναι πεντανόστιμη. Αυτοί λοιπόν είναι οι δύο τύποι της λαδενίτσας μας.

Μιας και αναφερόμαστε στην λαδένια μας θα θέλαμε να τονίσουμε ότι καλό θα ήταν πριν την δημοσίευση οποιουδήποτε άρθρου, οι αρθρογράφοι να μάθουν πως ο τόπος της λαδένιας είναι η Κίμωλος και κανείς άλλος.

Τέλος, θα θέλαμε να εκφράσουμε τον  θαυμασμό μας για το βίντεο που δημιουργήθηκε από τον κύριο  Χαλκιόπουλο και βρήκαμε τυχαία στην ιστοσελίδα vimeo.com, το οποίο σας παραθέτουμε:

Κίμουλο μου, Παραδεισό μου...

Υ.Γ.: Δυστυχώς στο αρχείο μας δεν είχαμε επαρκές φωτογραφικό υλικό για τα συγκεκριμένα Κιμωλιάτικα εδέσματα. Παρακαλείται όποιος έχει να μας στείλει.

Κυριακή 28 Απριλίου 2013

Πασχαλινές Κιμουλιάτικες γεύσεις


Το Πάσχα για την Κίμωλο δεν είναι μόνο μια μεγάλη θρησκευτική γιορτή. Είναι ταυτόχρονα και μια γιορτή των γεύσεων. Μια πανδαισία γευστικών χρωμάτων και αρωμάτων που δίνουνε σε κάθε κιμουλιάτικο σπίτι που συνεχίζει να παρασκευάζει τα συγκεκριμένα εδέσματα (που θ’ αναφέρουμε πιο κάτω) μια ατμόσφαιρα όχι μόνο τοπική αλλά και μοναδική
Οι πασχαλιάτικες συνταγές του τόπου μας δεν σχετίζονται κατά βάση με τον παραδοσιακό οβελία αλλά είναι κυρίως παρασκευές ζύμης και είναι και αρτίσιμες (λαμπριάτικες) αλλά και νηστίσιμες. Τις συνταγές και τον τρόπο εκτέλεσης μπορεί να τον βρει κανείς στην επίσημη ιστοσελίδα της Κιμώλου www.kimolos.gr σε μια εξαιρετική έκδοση που επιμελήθηκαν οι μαθητές του γυμνασίου λυκείου Κιμώλου και καθηγήτρια μαθηματικός Φιλιώ Ελένη Βενάρδου.  Εμείς περιοριζόμαστε στην κωδικοποίηση τους προτάσσοντας την διαχρονική και γευστική τους αξία χωρίζοντας της σε τρεις κατηγορίες.
ΑΛΑΔΩΤΕΣ
          Τις μέρες της απόλυτης νηστείας η πεντανόστιμη κιμουλιάτικη ΕΛΕΝΙΑ  κυριαρχεί. Ζυμωτό ψωμί που μέσα στη ζύμη του περιέχει μικροσκοπικές κορωνέϊκου τύπου ελίτσες που δίνουνε στο ταπεινό ψωμάκι μια εξαιρετικά πικάντικη γεύση. Εύκολο να το κάνει κανείς ακόμα και στο σπίτι του παίρνοντας  ζύμη από το φούρνο της γειτονιάς του κι αν δε βρει ελίτσες του ίδιου τύπου ας βάλει φιλετάκια ελιάς χωρίς κουκούτσι που βρίσκονται πλέον σε κάθε σούπερ μάρκετ.
          Πολλά χρόνια πριν σ’ αυτό το ταπεινό αλλά τόσο ξεχωριστό εδεσματολόγιο έπαιρνε μέρος και η ΤΣΟΥΚΝΙΔΕΝΙΑ που περιείχε όχι ελιές αλλά βλαστάρια από τρυφερές ανοιξιάτικες τσουκνίδες όπως πληροφορούμαστε από τα ‘’ΚΙΜΩΛΙΑΚΑ’’ κι αυτό όπως μαθαίνουμε ήτανε το μοναδικό φαγάκι της μεγάλης Παρασκευής.
          Κι επειδή κανένα ιδιαίτερο γεύμα όσο ταπεινό κι αν είναι δεν τελειώνει χωρίς επιδόρπιο το ρόλο αυτό αναλάμβανε η ΣΤΑΦΙΔΕΝΙΑ που ήτανε το ίδιο παρασκεύασμα αλλά με σταφίδες αυτή τη φορά.   
ΠΑΡΑΣΚΕΥΕΣ ΜΕ ΛΑΔΙ
Εδώ κυρίαρχο ρόλο παίζει η ντομάτα. Μια φορά κι ένα καιρό βλέπετε τα ελληνικά σπίτια δεν είχανε ψυγεία και η ντομάτα όπως ξέρουμε έχει τη δυνατότητα ν’ αντέχει στο χρόνο είτε σε μορφή τοματοπολτού, είτε αποξηραμένη σε φέτες από το καλοκαίρι (όταν είναι η εποχή τη)ς και στη συνέχεια περασμένη σε σπάγκο και κρεμασμένη να περιμένει μέχρι να χρησιμοποιηθεί.
Για όσους λοιπόν δεν αντέχουνε χωρίς λάδι η θεϊκή ΛΑΔΕΝΙΑ της Κιμώλου ή αλλιώς η πίτσα του φτωχού παίρνει το ρόλο του βασιλιά. Ζυμάρι ντομάτα κρεμμύδι και λάδι αρκούν για την κατασκευή μιας εξαιρετικά δημοφιλούς πίτας που απογειώνει τη γεύση και γι’ αυτό έχει προ πολλού περάσει τα στενά όρια του νησιού μας.
Δεν είναι όμως μόνο αυτή. Υπάρχει κι ο δυσεύρετος πλέον κιμουλιάτικος ΜΠΕΡΤΕΣ (πελτές) που με λαδάκι και κρεμμύδι ή κάπαρη  δημιουργεί στο λεπτό μια χορταστική γευστική λιχουδιά. Κι εδώ ο γνωστός τοματοπελτές από τα καταστήματα τροφίμων μπορεί να κάνει τη δουλειά του όταν δεν υπάρχει πιο εξειδικευμένη πρώτη ύλη.
Και βέβαια με τις ξερές φετούλες ντομάτας που έχουμε κρατήσει ή αλλιώς με λιαστές του εμπορίου και κουρκούτι χωρίς αυγό, μπορούμε να φτιάξουμε εξαιρετικές ΤΗΓΑΝΙΤΕΣ που απογειώνουνε τον ουρανίσκο.
Αν και δεν πρόκειται για πασχαλινή συνταγή αξίζει να πούμε μια κουβέντα για τα ΠΑΠΟΥΔΙΑ τα γνωστά ξερά μαυρομάτικα φασόλια που τα λέμε έτσι γιατί όταν τα μουσκεύεις στο νερό για να μαλακώσουνε ‘’παπουδιάζουν’’. 
Τα φασόλια αυτά είναι για την Κίμωλο ότι η φάβα για την Σαντορίνη και τα ρεβίθια στη Σίφνο.  Αφού τα νεροβράσουμε, το λάδι μπαίνει στη συνέχεια στην πρόχειρη αλλά νόστιμη αυτή σουπίτσα ωμό. Συμπληρώνουμε με ξύδι κρεμμύδι και ελίτσες κι όποιος τα θέλει αλάδωτα μπορεί να βάλει αντί για λάδι ταχίνι.
ΤΟΥ ΚΟΥΝΙΣΤΗ ΠΟΥ ΣΕ ΚΟΥΝΕΙ
Του κουνιστή που με κουνεί
του πρέπει μια τυρένια
του πρέπει μια μελόπιτα
και μια μαραθένια
Έτσι τραγουδάει η κοπελιά στον εκλεκτό της καρδιάς της στις κούνιες από ξύλο κέδρου που δένανε κάθε Λαμπρή στην πλατεία του κάμπου για να κουνήσουνε οι νέοι τα κορίτσια και να ‘’δέσουνε’’ τα ειδύλλια.
Τα αιγοπρόβατα έχουνε γεννήσει, γάλα υπάρχει άφθονο για να γίνουνε μανούρες και μυζήθρες και ο μάραθος με το πλούσιο αρωματικό έλαιο και τη μεθυστική μυρωδιά βρίσκεται παντού.



Έτσι πάνω στο χοντρούτσικο φύλο που ανοίγουνε οι νοικοκυρές του τόπου μας μπαίνει η γέμιση γι’ αυτές τις μοναδικές τυροκατασκευές που δύσκολα βρίσκεις όμοιες τους κάπου αλλού σε γεύση, υφή και σχήμα.  ΤΥΡΕΝΙΕΣ,  ΑΜΑΡΑΘΕΝΙΕΣ, ΚΟΛΟΚΥΘΕΝΙΕΣ ή φλαούνες.
Βάση τους τα χλωροτύρια της άνοιξης η προσθήκη μάραθου στις αμαραθένιες και κόκκινης κολοκύθας (και μάραθου) στις κολοκυθένιες δημιουργούν ένα γευστικό περιβάλλον που θα ενθουσιάσει κάθε ομοτράπεζο του πασχαλινού τραπεζιού ότι γευστικές προτιμήσεις κι αν διαθέτει.
Και βέβαια το πλούσιο πασχαλινό τραπέζι δεν θα μπορούσε να τελειώσει χωρίς το απόλυτο επιδόρπιο τη ΜΕΛΟΠΙΤΑ. Παρασκευή άκρως συγγενική με τα πασίγνωστα κρητικά καλτσούνια. Μιλάμε για το απόλυτα ελληνικό cheesecake με παράδοση αιώνων και μοναδική γευστική ιδιαιτερότητα.



ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ
Αγαπητοί πατριώτες και φίλοι της ιστοσελίδας προβάλλοντας την ταυτότητα του τόπου μας εκτιμάμε πως αξίζει τον κόπο ν’ αναδείξουμε και την γευστική μας παράδοση όχι μόνο λόγω λαογραφικής σημασίας της αλλά και του πολύτιμου συμβολισμού που περιέχουν τα στοιχεία που παρουσιάζουμε.
Η αυτάρκεια και η ευρηματικότητα που γεννούσε η φτώχεια έκανε τους ανθρώπους να δίνουνε μαγικές διαστάσεις στα ελάχιστα υλικά που είχανε στη διάθεση τους προκειμένου να δώσουνε ελπίδα και νοστιμιά στη δύσκολη ζωή τους. Ας μην το ξεχνάμε τις μέρες που περνάμε.
ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ




Δευτέρα 1 Απριλίου 2013

Ένα κυπριακό βιβλίο γράφει για την Κίμωλο...


Η επέτειος της 25ης Μαρτίου συνηθίζεται ν’ αναφέρεται σαν παλιγεννεσία καθώς σχετίζεται με την αναγέννηση του έθνους των Ελλήνων μετά την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού.
Ως εκ τούτου είχαμε κατά νου ν’ αναφερθούμε στη μεγάλη επέτειο με μια αναφορά που φανερώνει την ανεκτίμητη συνεισφορά της Κιμώλου στη μεγάλη επανάσταση του 21, κάτι που θα κάνουμε στο αμέσως προσεχές διάστημα.
Επιλέξαμε όμως τη συμβολική αυτή μέρα ν’ αναδείξουμε ένα άλλο θέμα πιο ‘’σημερινό’’ συναισθηματικά, τώρα που ήρθε η σειρά της Κύπρου να σηκώσει για λογαριασμό της ρωμιοσύνης το σταυρό του νέου Γολγοθά στο τέλος του οποίου ευχόμαστε να υπάρχει ανάσταση.
Η ιστορία βασίζεται στο βιβλίο της Κύπριας δασκάλας Άννας Καλογήρου Παύλου (CY 1104 η αληθινή περιπέτεια ενός ήρωα) που αφηγείται την ιστορία του Ιάκωβου Θεοδούλου από την Πάφο και την αντιστασιακή του δράση στην Κίμωλο τα χρόνια της κατοχής.
Το ντοκουμέντο που παρουσιάζουμε είναι σημαντικό για πολλούς λόγους.
Κατ’ αρχήν αποκαλύπτει μια άγνωστη ουσιαστικά ιστορία.
Φανερώνει ότι η αντιστασιακή δράση στους Γερμανούς κατακτητές δεν άρχισε μετά το 42 οπότε εγκαταστάθηκε στην Κίμωλο ο ασύρματος (και η υπό βρετανική καθοδήγηση ελληνική ομάδα αντικατασκοπείας), αλλά αρκετά νωρίτερα.
Πως οι ντόπιοι κάτοικοι χωρίς δεύτερη σκέψη υποστήριζαν και βοηθούσαν τις αντιστασιακές ομάδες που βρέθηκαν στο νησί.
Και το κυριότερο. Η διαχρονική ανεκτίμητη αξία που δηλώνεται με τους όρους ελληνισμός και ρωμιοσύνη δεν περιχαρακώνεται σε κρατικά σύνορα αλλά χτυπάει στις καρδιές και τις φλογίζει όποτε η ιστορική ανάγκη το απαιτήσει.
Άλλωστε δεν ήτανε ο μόνος Κύπριος που πολέμησε στην Κίμωλο την κατοχή.  Με το επίθετο Χριστοδουλίδης υπήρξε και μέλος των μαχητών  του ιερού λόχου που με ορμητήριο την Κίμωλο πολέμησαν και κατάφεραν να ελευθερώσουν τη γειτονική Μήλο. (Πλούσια ιστορικά ντοκουμέντα αναφέρονται στο σχετικό βιβλίο του Χρήστου Ευαγγέλου).
Τέλος ας μην ξεχνάμε πως τούτη δω η μεγάλη πατρίδα είναι όπως λέει κι εθνικός μας ύμνος, είναι:
ΑΠ’ ΤΑ ΚΟΚΑΛΑ ΒΓΑΛΜΕΝΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΑ ΙΕΡΑ.

Ιάκωβος Θεοδούλου CY/1104 - Ενα φωτεινό παράδειγμα για όλους μας και ιδιαίτερα για τους νεότερους

Αποφασίζοντας την εθελοντική του κατάταξη στο Κυπριακό Σύνταγμα για καταπολέμηση του φασισμού έγραψε στον πατέρα του τα ακόλουθα: «Σας αφήνω για να πάω στον πόλεμο σαν εθελοντής. Δεν θέλω να μας φάει ο φασισμός. Φρόντισε τη γυναίκα μου και το παιδί μου. Ο υιός σας Ιάκωβος». Στο βιβλίο της Άννας Καλογήρου Παύλου που εξεδόθη στην Αθήνα, στον πρόλογο του εκδότη Αντώνη Διαμαντίδη, μεταξύ πολλών άλλων καταλήγει με τα εξής: «Τους ήρωες πρέπει να τους αναγνωρίζουμε και να τους τιμούμε όχι μόνο όταν είναι νεκροί, αλλά και όταν είναι ζωντανοί». Σήμερα ο Ιάκωβος Θεοδούλου δεν βρίσκεται στη ζωή. Ο γράφων γνώρισε από κοντά τον Ιάκωβο Θεοδούλου, ευθύς μετά το τέλος του πολέμου, γιατί περιλαμβανόταν ανάμεσα στα ιδρυτικά μέλη του μητρώου της ίδρυσης της Συνεργατικής Έπαυλης Ονίσιας Δικώμου Λτδ. που ανέλαβαν εθελοντικά το πρωτοποριακό τόλμημα να εφαρμόσουν στην πράξη τις διεθνείς συνεργατικές αρχές της ενότητας, της αλληλοβοήθειας, της αλληλεγγύης, της αυτοβοήθειας, της ισότητας, της αυτοευθύνης στο χώρο των αγροτικών παραγωγικών διαδικασιών που όλες βρίσκονταν στις διακηρύξεις της αντιφασιστικής νίκης. Όλοι οι εθελοντές μέλη της κολλεκτίβας ήσαν μέλη του Λαϊκού Κινήματος και του ΑΚΕΛ. Στα διαλείμματα της δουλειάς και στις ώρες ανάπαυσης, κυρίως τα βράδια, ανάμεσα στα ψυχαγωγικά προγράμματα, τα μορφωτικά και άλλα, είχαμε ευκαιρία για αφηγήσεις, εμπειρίες της εθελοντικής μας προσφοράς στις ένοπλες συμμαχικές δυνάμεις κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

 Ο Ιάκωβος Θεοδούλου που κατατάχτηκε στο Κυπριακό Σύνταγμα με τον αριθμό CY1104 το Φεβράρη του 1940, επανειλημμένα ανεφέρθη όπως και όλοι μας στις συνθήκες κάτω από τις οποίες πήρε απόφαση για εθελοντική κατάταξη στο Κυπριακό Σύνταγμα και στη συνέχεια την προσφορά του στον εξάχρονο αντιφασιστικό πόλεμο. ’Από τις αφηγήσεις του αξίζει να επισημανθούν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά. Τα νέα του πολέμου διαδίδονταν γρήγορα και έφτασαν και στο μικρό χωριό του, το Λειβάδι της Πάφου. Εκείνη την περίοδο οι χιτλερικές δυνάμεις καταλάμβαναν με κεραυνοβόλες επιθέσεις τη μια μετά την άλλη τις χώρες κυρίως της Ευρώπης. Η Αγγλική αποικιοκρατική Κυβέρνηση πλήρωνε 12 γρόσια την ημέρα για να εκπαιδεύσει εθελοντές, να κάμει μάχιμο στρατό από τις αποικίες, για καταπολέμηση του ναζισμού και του χιτλεροφασισμού. Αυτά τα 12 γρόσια την ημέρα, που για πολλούς φαίνονταν σαν η κότα με τα χρυσά αυγά, όμως για τον Ιάκωβο δεν σήμαιναν τίποτε, γιατί δεν είχε οικονομική ανάγκη. Γι’ αυτόν μετρούσε η λέξη ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ κατά του φασισμού. Στο διάστημα της εκπαίδευσης στα Πολεμίδια, τα παιδιά κάθε 15 μέρες πήγαιναν με άδεια στα σπίτια και στις οικογένειες τους. Όταν ο Κέρνελ Αϊρονς εξήγγειλε Παιδιά ήρθε η ώρα είστε καθόλα έτοιμοι. Πάτε στο μέτωπο. Να είστε περήφανοι, θα πολεμήσετε για την Ευρώπη. Ο Ιάκωβος στο άκουσμα της εξαγγελίας βυθίζεται σε περίπλοκες σκέψεις και συγκινήσεις που του έρχεται έξαψη. Η καρδιά του κτυπά τρελά, τα μάτια του πλαταίνουν και οι χορδές του λαιμού του ξεσπούν με το τραγούδι της Βέμπο Βρε Χίτλερ εις τον πόλεμο βάλε ανθρώπους νέους και άσε τις Γερμανίδες σου δώρο για τους Κυπραίους, γιατί οι Κύπριοι ως τώρα, ποτέ δεν ντροπιάστηκαν, πολλές φορές πολέμησαν και νικητές εβγήκαν.

Μέσα του ένοιωθε να πολεμήσει για την ελευθερία της Ευρώπης και όλου του κόσμου.
Αρχικά τους πήραν στην Αίγυπτο και λίγο αργότερα στη Μάσσα Ματρούχ, που γύρω τους χαλάσματα, πόλεμος, βομβαρδισμοί, τρόμος, και θάνατος. Πρώτο Σχέδιο Στη Μάσσα Ματρούχ μείνανε οι Κύπριοι εθελοντές 4 μήνες. Συνέχεια κεντούσαν την περιοχή με βομβαρδισμούς ιταλικών αεροπλάνων. Το πρώτο βάπτισμα του πυρός του πολέμου αφηγείται ο Ιάκωβος. Ένα βάπτισμα όχι με νερό και μύρο, μα με αίμα και άμμο. Δεν πρόλαβαν ούτε να φοβηθούν. ’Μακριά τα χέρια σου από μένα χάροντα. Είμαι ο Διγενής του Θεόδουλου ’ είπε μέσα του ο Ιάκωβος. Σκάψαν με τα χέρια την άμμο και χώσαν μέσα τους δύο Κύπριους νεκρούς. Τον Γιώργο Κολλητήρι από την Κερύνεια και τον Αντρέα Νικολάου από τον Λάρνακα της Λαπήθου. Να θυμήθηκε άραγε κανένας να είπε: «Ο θεός ας αναπαύσει την ψυχή τους».

Σαν καταλάγιασε η πρώτη αναστάτωση κοσμοχαλασιά, από το συμβάν έγινε δεύτερη σκέψη μέσα του Ιάκωβου Θεοδούλου. Να ακόμα ένας λόγος να προχωρήσουμε. Να διαλύσουμε τον Χίτλερ και τον Μουσολίνι. Ο Αντρέας και ο Γιώργος, οι πρώτοι Κύπριοι νεκροί από τους Κύπριους εθελοντές, μας φράσσουν το δρόμο προς τα πίσω. Μπροστά, μόνο Μπροστά και μόνο Μπροστά. Οι Κύπριοι συνήθισαν τους ιταλικούς βομβαρδισμούς και τις προειδοποιήσεις για συναγερμούς, την σκόπιμη παραπλάνηση, που τους έσπαζαν τα νεύρα. Ο Ιάκωβος σηκώθηκε. Γιατί να είμαστε αμυνόμενοι και όχι επιτιθέμενοι. Οργάνωσε και μια αντιπροσωπεία από όσους συμφωνούν να ζητήσουν συνάντηση με τον Στρατηγό. Ο Στρατηγός Γουέϊβελ τους δέχτηκε και τους άκουσε με πολλή σοβαρότητα. Πήρε το λόγο ο Ιάκωβος και ρώτησε, Γιατί να μην κάμουμε εμείς πρώτοι τη δική μας επίθεση. Ζητούμε να γίνει Σχέδιο για δική μας επίθεση", και με μια σοβαρότητα ο Στρατηγός απάντησε Δεν συμφωνώ, αλλά αφού εσείς το ζητάτε θα γίνει. Αύριο κιόλας ο θεός με τα όπλα σας ’. Το ιταλικό στρατόπεδο ήταν 4 μίλια μακριά από το δικό μας. Και η επίθεση έγινε νύκτα και στην ξηρά με τόση ορμή που οι Iταλοί υποχώρησαν αμέσως και χωρίς αντίσταση πέταξαν τα όπλα τους και σε χρόνο μηδέν γίνονται αιχμάλωτοι.

Στην Ελλάδα Ο Ιάκωβος Θεοδούλου, μαζί με όλο το Κυπριακό Σύνταγμα με τη γλύκα της νίκης μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα. Άλλοτε είχε ακούσει τη λέξη κατενθουσιασμένος. Μα ποτέ δεν υποψιαζόταν πως μπορούσε να κλείσει μέσα της τέτοιο περιεχόμενο. Πώς μπόρεσε μ’ ένα τίναγμα του σκουφιού στον αέρα, να πάρει υπερδύναμη και κραυγή για τη νίκη. Οι βρετανικές στρατιωτικές δυνάμεις κάμνουν την εμφάνιση τους στην Ελλάδα. Όμως για άγνωστους πολιτικούς λόγους τηρούσαν συνεχή παθητική στάση, αναδιπλώνονταν και στο τέλος εγκατέλειπαν τη χώρα χωρίς να δώσουν καμιά ουσιαστική μάχη. Ο Στρατηγός κρατάει τρεις χιλιάδες στρατό πίσω, για να κρατήσουν άμυνα όσο να προλάβουν οι άλλοι να φτάσουν στον Πειραιά όπου τους περίμεναν τα πλοία. Ανάμεσα τους και η μοίρα του Ιάκωβου Θεοδούλου από το Λειβάδι της Πάφου. Να σημειωθεί ότι οι τρεις χιλιάδες ήσαν βασικά Κύπριοι, από τους οποίους κάπου 2.500 συνελήφθησαν αιχμάλωτοι. Μόλις έμαθε ο υπεύθυνος Στρατηγός πως μπήκαν τα γερμανικά στρατεύματα στην Καλαμάτα όπου βρίσκονταν σχεδόν 60.000 τους παρέδωσε αιχμαλώτους στους Γερμανούς τους οποίους φόρτωσαν στα τρένα για τα Γερμανικά φασιστικά στρατόπεδα. Μια ώρα μετά τα μεσάνυκτα 28 του Απρίλη 1941, ο Ιάκωβος παίρνει την τολμηρή απόφαση της δραπέτευσης και ρίχνει το κορμί του έξω από το παράθυρο του βαγονιού. Ένα κορμί κουλουριασμένο κατρακυλά στην πλαγιά και όταν κατορθώνει να αρπάξει ένα θάμνο αρχίζει να ερευνά τις δυνάμεις του. Αφού διαπίστωσε πως τα πόδια και τα χέρια του λειτουργούν, τα κοστόματα και τα γδαρσίματα θα περάσουν, άρχισε το γολγοθά της παράνομης κάλυψης, με πρώτο, την εξασφάλιση πολιτικής στολής και καταστροφής των στρατιωτικών.

(Με τρόπο που δεν περιλαμβάνεται στην αφήγηση κάποια στιγμή φτάνει στην Κίμωλο πιθανόν αναζητώντας τρόπο διαφυγής προς τη Μέση Ανατολή.) Ύστερα από πολύωρη περιπετειώδη πορεία, τον βοήθησε κάποιος αγρότης στον οποίο ανέφερε το πρόβλημά του. Τον βοήθησε, τον φιλοξένησε, του πρόσφερε διαμονή και προστασία. Στην Κίμωλο όπου κατέληξε ο Ιάκωβος, μέρα με τη μέρα ένοιωθε την ανάσα των κατοίκων του νησιού να τον αγκαλιάζει προστατευτικά. Ξεθάρρεψε, έκαμε φίλους, γνωριμίες, περνούσε ο καιρός. Η οικογένεια του Παπαγιώργη μπήκε στη ζωή του Ιάκωβου Θεοδούλου. Και όταν ένοιωσε ασφάλεια και στη σκιά της προστασίας του Παπαγιώργη, στο νου του άρχισε να στριφογυρίζει το ύστερα και το τώρα. Το παράτολμο σχέδιο Μια μέρα ένας πολύ καλός φίλος ο Γιώργης, σ’ ένα γλέντι πήρε πιο πολύ αλκοόλ από ότι σήκωνε το πετσί και η πείνα του και άρχισε να λέει τρελά πράματα που ανάμεσα στ’ άλλα του πρότεινε να στείλει το μικρό του αδελφό, τον Μιχαλόπουλο. (Η πιθανή δυσκολία ταυτοποίησης των ονομάτων που αναφέρονται στην εξιστόρηση, μπορεί να οφείλεται στα χρόνια που πέρασαν μέχρι την αποτύπωση της ιστορίας και το γεγονός ότι ο ήρωας της ιστορίας δεν ήταν από το νησί για να γνωρίζει επακριβώς πρόσωπα και πράγματα)   να τον μεταφέρει με τη βάρκα του στην Πολύαιγο, το μικρό νησάκι απέναντι και θα ερχόταν ύστερα να τον πάρει στην Κρήτη χωρίς κανένα κίνδυνο. Ο Ιάκωβος δεν άντεχε άλλο τούτη τη ζωή, τη σιωπηλή υποταγή, τη συνεχή έγνοια για τη ζωή του. Σε μια παρέα από άλλα τέσσερα παιδιά εξομολογήθηκε τον καημό του για ενεργό συμμετοχή στην καταπολέμηση του ναζισμού και του φασιστικού άξονα και όλοι εξέφρασαν διάφορα σχέδια τα οποία όμως ήσαν πολύ επικίνδυνα και μη εφαρμόσιμα. Ο Ιάκωβος Θεοδούλου επεξεργάστηκε το δικό του πιο παράτολμο Σχέδιο, το οποίο έθεσε μπροστά χωρίς εκ των προτέρων να το ανακοινώσει σε κανένα. Κάθε μέρα πήγαινε στη θάλασσα και επεσήμανε την άφιξη και την αναχώρηση γερμανικού πλοίου. Ο Ιάκωβος κάθισε στην Κίμωλο από τις 28 του Απρίλη του 1941 μέχρι τις 17 του Γενάρη 1942.

Είχε μάθει το χωριό και τον κόσμο απ’ έξω και ανακατωτά, θεωρούσε ότι το χρέος του ενάντια στο φασισμό, υπέρ της ελευθερίας των λαών και της δικής του και αυτό τον βασάνιζε καθημερινά. Τη Δευτέρα 17 του Γενάρη του Αγ. Αντωνίου, κατέβηκε όπως πάντα στο καφενείο, παράγγειλε καφέ και περίμενε. Σε λίγο 6 ναύτες Έλληνες και 2 Γερμανοί μπήκαν στο καφενείο και παράγγειλε και γι’ αυτούς καφέ. Αφού ήπιαν τον καφέ τους, ξεκίνησαν για το χωριό, αστειευόμενοι και χαρούμενοι. Κανένας δεν μπορούσε να υποψιαστεί τι γινόταν μέσα στο νου του Ιάκωβου. Αφού περπάτησαν καμιά πενηνταριά μέτρα προς το χωριό, το ένα και μοναδικό χωριό στην Κίμωλο κάθισαν στο καφενείο του Αφεντάκη. Οι δύο Γερμανοί προχώρησαν στο όρτερλι ρουμ στην Αστυνομία να δείξουν τα χαρτιά τους, να τα υπογράψουν στη διοίκηση. Ηταν ψηλοί με δύο αστέρες ο καθένας. Η υπόλοιπη παρέα, συνέχισαν την κουβέντα περί ανέμων και υδάτων και κοριτσιών, πρόθυμα όλοι προχώρησαν στον περίπατο και οι Γερμανοί μαζί. Διάσχισαν το χωριό και εκεί στη μέση των κακοτράχαλων στενών δρόμων ο Ιάκωβος ανέφερε στους Έλληνες πως εκείνη την ημέρα ήσαν τα γενέθλια του και τους παρακάλεσε να πουν στους Γερμανούς ότι είναι προσκεκλημένοι, και αυτοί αποδέκτηκαν. Έτσι τους προσφώνησε στα ελληνικά και τους ζήτησε να το μεταφράσουν, εξηγώντας τους τον τόπο και τον χώρο που θα τους περίμενε. Ο Ιάκωβος τρέχει και καλεί για τα γενέθλια του όλους τους χωριανούς και τους ζητά να φέρουν μαζί τους τρόφιμα, ποτά και ότι άλλο μπορούν για το γλέντι και μαζί τους μουσικούς με βιολιά και λαούτο.

 Όταν μαζεύτηκαν το βράδυ στο οργανωμένο γλέντι και οι Γερμανοί είδαν ότι δεν είχε ψωμί, έστειλαν ένα ναύτη στην Αστυνομία και έφερε δύο ψωμιά. Όταν άναψε το γλέντι, ο χορός, το τραγούδι με τα βιολιά και το λαούτο, ο Ιάκωβος φώναξε τον Ντούσκι - πλοίαρχο - και τον ρώτησε αν το πλοίο μπορεί να πάει μέχρι την Αλεξάνδρεια. Αυτός απάντησε Μωρέ αυτό είναι θηρίο ανήμερο. Μπορεί να διασχίσει τους ωκεανούς μέχρι και την Αυστραλία. Τότε ξαναπήγαν στο γλέντι. Ο Ιάκωβος μπήκε στο δωμάτιο με δύο ποτήρια, έριξε μέσα στο καθένα σταχτό του τσιγάρου, τα γέμισε κρασί και τα πρόσφερε στους Γερμανούς. Όταν τα ήπιαν, σε μικρό χρονικό διάστημα τους πήρε ο ύπνος σε βαθμό νάρκωσης. Ο Ιάκωβος μπήκε στο δωμάτιο, πήρε μερικά προσωπικά του αντικείμενα, βγήκε και διέταξε τον πλοίαρχο και τους ναύτες να πάρουν τους Γερμανούς και να μπουν στο πλοίο. Τους μάζεψε όλους και τους διέταξε να μαζέψουν από τους Γερμανούς χαρτιά, ταυτότητες, τα πάντα που είχαν πάνω τους και... φούντα στη θάλασσα, λέγοντας τους, Ο θάνατος σου η ζωή μου και αυτοί τον προκάλεσαν. Τι αυτοί, δηλαδή αλλά δεν γίνεται αλλιώς. Αν ξυπνήσουν θα μας ρίξουν αυτοί στη θάλασσα ή στο εκτελεστικό.

Σε ελάχιστο χρόνο, οι δύο Γερμανοί βρέθηκαν στη μαύρη θάλασσα, πέρασαν από τον ύπνο στο θάνατο ανώδυνα. Τότε τους ενημέρωσε όλους για το τελικό Σχέδιο και αφού ρώτησε τον πλοίαρχο αν γνωρίζει το δρομολόγιο για τη Αλεξάνδρεια, ποιους κινδύνους θα συναντούσαν στη διαδρομή, λέγοντας τους ότι ο πόλεμος είναι ανελέητος, ότι το πλοίο και το πολεμικό υλικό που ήταν γεμάτο, που με αυτό θα σκοτώνονταν χιλιάδες άνθρωποι των συμμαχικών δυνάμεων θα καταλήξουν στην Αλεξάνδρεια στα χέρια των συμμάχων. Ο πλοίαρχος ταλαντεύτηκε κάπως αλλά πείσθηκε ότι έπρεπε να περάσουν μεθοδικά τους κινδύνους και να προχωρήσουν στην ολοκλήρωση του Σχεδίου. Όταν πέρασαν τα επικίνδυνα σημεία έβγαλε από τον κόρφο του μια διπλωμένη Ελληνική σημαία και ζήτησε να αντικατασταθεί η Γερμανική με την Ελληνική σημαία, προχωρώντας προς την Αλεξάνδρεια. Στο δρόμο ξέσπασε τραμουντάνα, το πλοίο σαν καρυδότσουφλο στη μανιασμένη θάλασσα και τα μερόνυχτα μαύρα σαν κόλαση. Μα τα κατάφεραν και τελικά έφτασαν στην Αλεξάνδρεια.

Τώρα η χαρά τους δεν είχε σύνορα και φραγμούς. Κατάσκοποι Οι Άγγλοι δεν πίστευαν στα μάτια και στα αυτιά τους. Τους συνέλαβαν όλους τους έκλεισαν ανά ένα στα κελιά της φυλακής, άρχισαν πολύωρες ανακρίσεις και ιδιαίτερα στον Ιάκωβο που τον είχαν παρουσιάσει σαν Καπετάνιο, ο οποίος τους έκαμε πλήρη ενημέρωση δίδοντας τους και όλα τα Γερμανικά έγγραφα, καθώς και τη Γερμανική σημαία που πήραν από τους Γερμανούς. Όμως παρόλα αυτά δεν πίστεψαν. Τι ειρωνεία ο Ιάκωβος εναντίον του Ιάκωβου. Ο Ιάκωβος τους έλεγε και τους ξανά έλεγε όλο το οικογενειακό του δέντρο. Τελικά άνδρες των Αγγλικών υπηρεσιών ήλθαν στην Κύπρο, πήγαν στο πατρικό του σπίτι, κάλεσαν και τους μουκτάρηδες της γύρω περιοχής, πήραν την φωτογραφία του Ιάκωβου από τους γονείς του που τον είχαν για νεκρό και του έκαμναν κόλλυβα και μνημόσυνα. Την πήραν στην Αλεξάνδρεια, τα σύγκριναν όλα και τον κάλεσαν λέγοντας του επίσημα. Τώρα ο Ιάκωβος Θεοδούλου δεν είναι κατάσκοπος. Είσαι ήρωας, όπως και οι συνεργάτες του Απόστολος, Τάσος, Λευτέρης, Αφεντάκης και Σιμός. Στην Αλεξάνδρεια χώρισαν οι δρόμοι των ηρώων του Γερμανικού πλοίου. Οι ναύτες με τον πλοίαρχο από την Ελλάδα τους πήρε το Ελληνικό ναυτικό. Τον Ιάκωβο τον μετέφεραν σε στρατόπεδο κοντά στο Κάιρο.

 Στις 12 του Μάη 1942 ακουγόταν από τον Ελεύθερο Ραδιοσταθμό και το Ραδιοσταθμό του Kαΐρου η φωνή του Ιάκωβου Θεοδούλου. Είμαι ο Ιάκωβος Θεοδούλου ο Κύπριος και είμαι στο Κάιρο ζωντανός. Είμαι καλά. Ζήτω ο συμμαχικός Αντιφασιστικός αγώνας.
Η επίσημη παρασημοφόρηση Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος τέλειωσε. Όταν ο Ιάκωβος Θεοδούλου ο Κύπριος επέστρεψε στην Κύπρο και έφθασε στον Πωμό, όλο το χωριό Λειβάδι της Πάφου με τους 465 κατοίκους και πολλοί άλλοι κάτοικοι της γύρω περιοχής, βρέθηκαν στους δρόμους και του επεφύλαξαν θερμότατη υποδοχή. Τα χρήματα που πήρε κατά την αποστράτευση μόλις έφτασαν να αγοράσει ένα καινούργιο ποδήλατο μάρκας Ράλλυ. Όταν του στάληκε το μήνυμα της επίσημης παρασημοφόρησης, πήγε στο στρατόπεδο των Πολεμιδιών και όταν ήλθε η ώρα της τελετής υπό τη σκιά της Αγγλικής σημαίας, καθώς ο Κυβερνήτης κρέμασε στον λαιμό του το μετάλλιο τιμητικής διάκρισης που δόθηκε μόνο σε 5-6 σε ολόκληρη την Κοινοπολιτεία του απηύθυνε τα ακόλουθα λόγια:
"Ιάκωβε Θεοδούλου εξύψωσες το όνομα της Κύπρου πολύ ψηλά, εξύψωσες το όνομα του Αγγλικού Στρατού πολύ ψηλά. Πολέμησες για την ελευθερία των λαών και τη δική σου."

Ο Ήρωας, κυνηγημένος πρόσφυγας Με το διπλό έγκλημα του Ιουλίου - Αυγούστου 1974 το πραξικόπημα της χούντας των Αθηνών και της ΕΟΚΑ Β’ και την Τούρκικη εισβολή, ο ήρωας Ιάκωβος Θεοδούλου κυνηγημένος εγκατέλειψε με την οικογένεια του το χωριό τους χωρίς να πάρουν ούτε τα παράσημα, με τα ρούχα που φορούσαν, για να καταλήξουν στο Καντού σ’ ένα Τουρκοκυπριακό πλινθόκτιστο σπίτι. Στα 40 χρόνια της αντιφασιστικής Νίκης προσεκλήθη από τη Βασίλισσα της Αγγλίας και σε νέα τελετή, του απονεμήθει το μετάλλιο DCM και όλα τα άλλα μετάλλια του. Το 1994 έχασε τη σύζυγο του. Αργότερα όταν δεν μπορούσε να αυτοεξυπηρετηθεί κατέληξε σε ένα γηροκομείο και απεβίωσε στις 3/10/2000 και αναπαύεται στο κοιμητήριο Σφαλαγγιώτισσας (νέο κοιμητήριο Λεμεσού). Ποτέ όμως δεν είναι αργά. Η πολιτεία μπορεί και πρέπει να βρει τρόπο να τιμήσει τον Ιάκωβο Θεοδούλου κατά τρόπο που να φωτίζει το δρόμο των νεότερων γενιών στους αγώνες για Ελευθερία, Δημοκρατία, Δικαιοσύνη και Παγκόσμια Ειρήνη. *Ο Χρίστος Κουρτελλάρης ήταν Εθελοντής Β’ Παγκοσμίου Πολέμου

Πέμπτη 21 Μαρτίου 2013

Μια επίκαιρη αληθινή ιστορία βγαλμένη απ' τα παλιά...

Το κείμενο που ακολουθεί αφιερώνεται στην Κύπρο που τις μέρες αυτές εισέρχεται σ’ ένα νέο κύκλο δοκιμασιών.  Η ιστοσελίδα που διαβάζετε είναι ‘’ειδικού σκοπού’’ και δεν προτίθεται να κάνει πολιτική.
      

Ωστόσο δεν μπορούμε ν’ αγνοήσουμε ούτε που ζούμε, ούτε τι ζούμε. Η ιστορία που ακολουθεί είναι πραγματική και μας πάει πίσω ίσως και περισσότερο από ένα αιώνα. Δείχνει πως οι φτωχοί αλλά περήφανοι νησιώτες (που ξέρανε πολύ καλά την Κύπρο από τα ταξίδια τους), αντιμετώπισαν την πιθανότητα μετατροπής ενός μικρού χρέους με ‘’αποθήκη’’ (υποθήκη) σε αναγκαστικό πλειστηριασμό.
Διαβάστε και προβληματιστείτε. Μην ξεχνάτε πως η ιστορία καταγράφεται στα κύτταρα των ανθρώπων. Μπορεί να πέφτει κάποτε σε νάρκη, αλλά δεν απαλείφεται και ξαναζωντανεύει όταν οι περιστάσεις το απαιτήσουν.


          

          Όσα μνημόνια και νόμους να μηχανευτούνε κάποιοι για να φτάσουνε στο στόχο τους, τα μυαλά και τις καρδιές μας δε θα τα βάλουνε ποτέ τους ‘’αποθήκη’’.
          Στην Κίμωλο το μολών λαβέ οι πρόγονοι μας το δηλώνανε με τη φράση
ΕΠΑΔΑ ΓΕΝΝΗΘΗΚΑΜΕ
ΕΠΑΔΑ ΘΑ ΒΑΣΑΝΙΖΟΥΜΑΣΤΕ
ΚΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ
ΥΠΟΘΗΚΗ ΚΙ ‘’ΑΠΟΘΗΚΗ’’
Μυλαργοί και φουρναργοί
Κι οι γαδάροι σκόλη έχουν
Μηδέ βελόνα και κλωστή
Μηδέ πουλί στην πόστα
          Έτσι κι απόμαχοι της θάλασσας γεροκαπεταναίοι και ναύτες λιάζονται, καθισμένοι στην πεζούλα της Χρυσοπηγής ανήμερα της Υπαπαντής  αφηγούνται  διάφορα από την πολυβασανισμένη ζωή τους κι αλληλοπειράζονται.
          Οι κιμουλιάτες είναι κατ’ εξοχήν θαλασσόλυκοι, ατρόμητοι. Λίγους κρατεί η  Κίμωλος για την καλλιέργεια της γης και τους άλλους τους απασχολεί η θάλασσα. Με τη σκληρή δουλειά τους ‘’πορεύονται’’ και ζούνε τη φαμίλια τους.
          Έτσι και πολλά κιμουλιάτικα καϊκια πηγαίνανε στην Κύπρο, την Αλεξάνδρεια, το Φιούμι και στα παλιά χρόνια της σκλαβιάς (εποχή της πειρατείας) και τα ξένα καράβια παίρνανε ναύτες από το νησί.
          Τα σιγολέγανε λοιπόν στη λιακάδα οι αξέχαστοι αυτοί ναυτικοί μας. Και προσπερνάει για να πάει στο μύλο ο φίλος τους ο καπετάν Μιχάλης ο ‘’Μπουράμπης’’.
-         Πολλά τα έτη σας τους χαιρέτησε.
-         Μονό εσύ έλειπες  από την παρέα μας του λέει ο γέρο Αποστόλης ο Αποστολίδης. Άσε τον περίπατο στο μύλο και κάτσε στη συντροφιά μας.
-         Έχεις όρεξη βλέπω γερ’ Αποστόλη απαντάει ο Μιχάλης μου φαίνεται πως θα ‘χεις κόκορα το μεσημέρι.
Όλοι γελάσανε γατί ξέρανε πως οι αφελείς του νησιού πληρώνανε
συχνά μ’ ένα κόκορα το γερό Αποστόλη που διάβαζε τη σολωμονική (μαγεία) κι έλυνε τα μάγια από τους νιόπαντρους. Σώνονται και στην Κίμωλο οι ‘’κατάδεσμοι’’ (τα σχετικά λόγια)
          Για να φύγει από το στενάχωρο θέμα αλλάζει κουβέντα ο γερό Αποστόλης και γυρίζοντας στο φίλο του το Νικολό του Μιχαλάκη του λέει.
          -Εσύ κάτι θα θυμάσαι Νικολό από τ’ ονομαστό δάνειο του αδερφού σου που το πήρε βάζοντας ‘’αποθήκη’’ (υποθήκη) την ‘’Πήτττα’’ και τον ‘’Αή Φτάθη’’.
          Όλοι περίμεναν ότι ο γερό Νικολός θα θύμωνε και θα ‘φευγε από την παρέα. Μα κείνος έσκασε στα γέλια και αφηγήθηκε.
          -Ναι το καϊκι του αδερφού μου ήτανε σαραβαλιασμένο και πηγαίνοντας κάποτε στην Κρήτη ‘’καλάρισε νερά’’.  Δε θα μπορούσε πια να κάμει άλλο ταξίδι. Σα  ν έφτασε μισοπνιγμένος στην Κρήτη βρισκότανε σε σκέψη πως θα γύριζε πίσω, αν δεν έκανε μερικές επισκευές στο καϊκι  και δεν ‘’έπιανε’’ όπως-όπως τα νερά του. Μα χρειαζότανε χρήματα δε θυμούμαι πόσα.
          Κι ο δανειστής βρέθηκε. Ήθελε όμως ‘’αποθήκη’’ όπως πρόθυμα του πρότεινε ο καπετάνιος.  Του ‘πόγραψε λοιπόν ένα χαρτί βάζοντας του ‘’αποθήκη’’ την ‘’Πήττα’’ και τον ‘’ Άη Φτάθη’’.
          -Πάλι καλά που δεν του ‘βαλε και τον ‘’Άη Γιώργη’’ να ‘χω βάσανα τον διέκοψε ο γέροντας που συνήθιζε να περνάει το χειμώνα του  στην Κίμωλο.
          -Έννοια σου γέροντα και τα δυο νησάκια ‘’τον εφτάνανε’’. (εκφραστικό σχήμα υπερβολής καθώς Άη Γιώργης κι Αη Φτάθης βρίσκονται σε κοντινές νησίδες λίγο έξω από το λιμάνι της Κιμώλου). Με το μικρό αυτό δάνειο μερεμέτισε όσο μπόρεσε το καϊκι γιατί  δεν έμπαινε ούτε καρφί και γύρισε πίσω.
          Θαρρώ πως ένα δυο ταξίδια έκανε ακόμα κι έπειτα όπως θυμάστε το καϊκι άνοιξε στη μέση στο πέλαο όπως πήγαινε φορτωμένο ‘’πόρια’’ (κυβόλιθοι από φυσικό πωρόλιθο της Κιμώλου) στον Πειραιά. Κι ο Θεός τους φύλαξε και δε βουλιάξανε κι εκείνοι μαζί γιατί προφτάσανε και μπήκανε στη βάρκα.
          Ο δανειστής που ήτανε ξένος, σε κάμποσο καιρό ήρθε στην Κίμωλο για να βγάλει στη δημοπρασία την ‘’αποθήκη’’ και να πάρει πίσω το χρήμα του. Όταν ξεμπάρκαρε στην Ψάθη ρώτησε το Συρινάκη που είδε πρώτο μπροστά του, καθώς έμπαινε στη βάρκα του, που βρισκότανε η ‘’Πήττα’’ και ο ‘’Αη Φτάθης’’.
-Πήγαινε με ως εκεί του είπε γιατί θέλω να τα δω για να τα βγάλω αύριο στη δημοπρασία …
Η κουβέντα δεν τέλειωσε γιατί κάποιος που πέρασε, πείραξε το γερό Στρατάκη τον πατέρα της Βιολέτας που ήτανε στην παρέα λέγοντας.  ‘’Γέρο το γένι σου’’. Μπαστούνια πεταχτήκανε,φωνές ακούστηκαν κι η ιστορία της δημοπρασίας δεν τελείωσε … Δεν είχε άλλωστε και συνέχεια. 

Τετάρτη 13 Μαρτίου 2013

Μια αποκριάτικη ιστοριούλα...


ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Με αφορμή τις Απόκριες σας παρουσιάζουμε μια κιμωλιάτικη αποκριάτικη ιστορία.

 Το 1953 ο σύνδεσμος των απανταχού Κιμωλίων η ‘’Οδηγήτρια’’ στον Πειραιά, δημοσιεύει ένα φυλλάδιο με μικρά διηγήματα με γενικό τίτλο ‘’Λαογραφικά της Κιμώλου’’. Ο αείμνηστος παπά Γιάννης Ράμφος και ο Κ.Ι. Παπαδόπουλος ύστερα από κάποιες βελτιώσεις τα διασώζουν αναδημοσιεύοντας τα στα ‘’Κιμωλιακά’’.
 Με το σύντομο διήγημα που παρουσιάζουμε πιο κάτω δεν πληροφορούμαστε απλά τα αποκριάτικα ήθη κι έθιμα της Κιμώλου ένα αιώνα πριν. Η αφήγηση έστω κι αν κινείται σε ‘’τοπικό’’  ύφος φανερώνει το πλαίσιο μιας κοσμογονικής εποχής.
Με πολεμικούς θριάμβους μα και καταστροφές, εθνική ανάταση αλλά και διχασμούς και το μεγάλο κόστος που πληρώσανε αμέτρητοι άνθρωποι που βιώσανε τα γεγονότα στο πετσί τους θυσιάζοντας την προσωπική τους ζωή κυριολεκτικά υπέρ πατρίδος.
Ο τρόπος της γραφής δεν μιμείται τον Παπαδιαμάντη. Αφηγείται σαν τον μεγάλο Σκιαθίτη λογοτέχνη. Απολαύστε το.
‘’ΥΠΟΜΟΝΗ ‘’ ΚΑΙ ΥΠΟΜΟΝΗ
          Στα 1912 παραμονή της Κρεατινής είχε μπαρκάρει ο Αντώνης. Έφτασε στην ηλικία ‘’να πιάσει κλήρο’’. Θα παρουσιαζότανε στη Σύρα. Ο πόνος του μισεμού σαν αγιάθωνας του τσιμπούσε την καρδιά. Και δεν ήτανε πως μίσευε μονάχα, ήτανε πως θ’ άφηνε και την Κατέ. Κι ήτανε Απόκρια. Πως και πως την περιμένανε οι νιες και τα παλικάρια στο νησί!
          Από τη δεύτερη Κυριακή του τριωδίου ο χορός στηνότανε στον ‘’Κάμπο’’ στην πλατεία του αη Σπυρί. Οι Γαλάνηδες με τα ‘’όργανα’’ στη μια γωνιά, οι άλλοι βιολιτζήδες στην άλλη κι ο Κωνσταντής ο Ρολογάς (που ρολόι δε διόρθωσε ποτέ του, απλώς απέχτησε ρολόι άμα έγινε γαμπρός) με το λυράκι του σε μιαν άκρη καλούσανε τσι όμορφες με τα νησιώτικα και τους νέους με τις βράκες στο χορό.
          Κι η μαρίδα χοροπήδαγε τριγύρω στο γέρο το Γιάννη τον Ταρατσιανό με το σουριάλι του, που τ’ άφηνε καμιά φορά για να τραγουδήσει το:
Λιούρι λιούρι λιούρι
έβγαλε καρφί στη μούρη
της Κατσώπας το γουρούνι
          Πόσα και πόσα νοικοκυριά δε θεμελιώθηκαν πάνω σ’ αυτό το πανδαιμόνιο! Συνοικέσια των καλών γερόντων που πάμπολλες φορές ένα μυστικό ειδύλλιο τα υποκινούσε. Γιατί από παιδάκια στον αυλόγυρο της εκκλησιάς, στο νερό, στο γιαλό, στ’ αλώνια, στα πανηγύρια του καλοκαιριού, γνωρίζουνταν. Κανείς δε μίλαγε στον άλλο μα το μάγουλο κοκκίνιζε, το μάτι δάκρυζε κι η καρδιά πονούσε προσμένοντας.
          Κι ο Αντώνης πρόσμενε … Πρόσμενε ίσα-ίσα την ηλικία που θα του δίνε το δικαίωμα να στήσει τη φωλιά του. Την Απόκρια που το ξεφάντωμα επιτρέπει μια ματιά, ένα σφίξιμο χεριού, ένα λόγο.
          Κι ύστερα το συγγενικό τραπέζι με τα σπιτικά του πλαστηριού μακαρόνια, με την πίτα του σπανού, με μπόλικα αυγά νόστιμο τυρί, μαϊντανό και τ’ απαραίτητο ρυζόγαλο. Και στο τέλος η λαλά (γιαγιά) που ζήταγε να φάνε το βραστό αυγό που ‘χε ο καθένας δίπλα στο ποτήρι του για να κλείσουνε την Απόκρια, που θα την άνοιγε με το καλό το κόκκινο της Λαμπρής.
          Πως τα θυμότανε αυτά ο Αντώνης τώρα που μίσευε! Κάποιος θα βρισκόταν ήλπιζε να ‘λεγε τον καλό το λόγο και γι’ αυτόν. Έτσι περάσανε πέντε ολόκληρα χρόνια. Μεσολαβήσανε κι οι ένδοξοι πόλεμοι του 12 και 13 κι ακόμη τρία χρόνια για ν’ αφυπηρετήσει.
          Το Σάββατο της Τυρινής ξεμπάρκαρε με τη μπρατσέρα του καπετάν Λινάρδου. Η θεια του ίσα-ίσα έπλαθε τις ‘’υπομονές’’ τα καλοψημένα ψωμάκια της Καθαρής Δευτέρας με τη σφραγίδα στη μέση. Τον καλοδέχτηκε με αγάπη. Κι αφού τα είπανε ξαναγύρισε στο πλάσιμο. Κι εκείνος την παρακάλεσε με συστολή και με λαχτάρα να του πλάσει να μιαν ακόμα ‘’υπομονή’’.
          Στο χορό δε θα πήγαινε. Θα ‘τανε πολύς ο κόσμος, φασαρία πολλή. Αυτός την Κατέ μονάχα νοσταλγούσε … Απ’ το τοιχάκι του γυπαριού (περιβολάκι) πίσω στην ‘’Ελεούσα’’ θα την αγνάντευε την Καθαρή Δευτέρα που θα γύριζε από το νερό, απ’ τα πηγάδια του ΄΄Γιωργιλά’’ με το σταμνί της. Τα διάφορα σαλατικά που ήτανε το κυριότερο φαί της ημέρας, με τις ελιές, τα θαλασσινά και τα κρεμμυδάκια, έπρεπε να καλοπλυθούνε. Θα της έδινε την ‘’υπομονή’’ και τη ζωή του.
          Απ’ τα χαράματα ενώ η θεια ξεθέρμιζε με αλισίβα τα πιάτα της Αποκριάς εκείνος κάθισε στο τοιχαλάκι του γυπαριού προσμένοντας. Συντροφιά του κρατούσανε τα πουλάκια που τσιμπολογούσανε το σουσάμι που ‘πεφτε απ’ τις ‘’υπομονές’’ του.
          Ξαφνικά τα γόνατα του λύθηκαν, η καρδιά του έδεσε, τα μάτια του βουρκώσανε κι ένας κόμπος τον έπνιξε στο λαιμό. Αγνάντεψε την Κατέ να προβάλλει κρατώντας απ’ το χέρι το αγοράκι της, προσμένοντας και τ’ άλλο σε λίγο …
          Τρεχάτος κατέβηκε στη Γούπα (λιμάνι του νησιού) να δει πότε φεύγει καϊκι. Κρατούσε σφιχτά τις ‘’υπομονές’’ στο χέρι του κι αλλοίμονο. Υπομονή ζητούσε μόνο η καρδιά του.
Υ.Γ. : Το κοριτσάκι της φωτογραφίας βρίσκεται ακριβώς απέναντι από την πόρτα του σουβλατζίδικου που υπάρχει στην αγορά, η οποία φαίνεται στο βάθος.