Ο Ήγιος...

<<Χρόνια πια είχε στο νησί μας ο Νικολής, μα για πάντα το <<Σκιαθίτης>> έμεινε παρωνύμι του. Ναύτης στην αρχή στα καΐκια του Καπετάν Λινάρδου και του Καπετάν Νικόλα του Χαλκιόπουλου, ερωτεύθηκε την Αθηνά του και απόμεινε στην Κίμωλο και παντρεύθηκε. Ήτανε τόσο καλόκαρδη η Αθηνά, που η αφοσίωσή του γι' αυτήν αύξανε κάθε μέρα και ήταν παροιμιώδης στο νησί.

- Αθηνά μου, να πεθάνωμε μονήμερα θέλω...
- Ναι, Νικολή μου! του απαντούσε η καλή του συντρόφισσα. Και η λαχτάρα του γι' αυτήν δεν περιωριζότανε σε λόγια. Εκείνος πάντα- ο μοναδικός άνδρας στην Κίμωλο, ίσως- της κουβαλούσε τα ρούχα για να τα πλύνη στο <<γηπάρι>>, <<στις Γενάτες>> και της έφερνε νερό.

Μέσα στα <<αποδοσίδια>> των ταξειδιών του ήταν πάντα ένα ωραίο κροσσωτό μαντήλι για το κεφάλι της. Κι όταν το φορούσε η Αθηνά, ο Νικολής της έλαμπε από καμάρι.
Κάποτε αποφάσισε να πάη στη Σίφνο για ψάρεμα.
- Να μου ετοιμάσης λίγο παξιμάδι, Αθηνά μου.
- Μετά χαράς σου, Νικολή μου.
Και με φροντίδα πολλή, ετοίμασε και εγέμισε ένα τσουβάλι παξιμάδι.
Την αποχαιρέτισε και έφυγε από την Ψάθη, για το Βαθύ.
Τα μεσάνυκτα η κερά Αθηνά ξυπνά από βιαστικό κτύπημα στην πόρτα του σπιτιού της. Πετιέται, βάζει κάτι πάνω της και ανοίγει ανήσυχη.
- Ώγου! Νικολή μου, ίντα 'παθες και γύρισες;
- Τίποτα, Αθηνά μου..., δεν έκανα το χωρισμό σου...

*

Μα ήτανε και για κάτι άλλο ξακουσμένος ο Νικολής. Για την πάστρα του. Ψαράς, διχτυάρης στην Ψάθη, κρατούσε τη βάρκα του και γυαλοκοπούσε. Κι οι φίλοι πια σεβόντουσαν τη μανία του και τίναζαν και την τελευταία άμμο απ' τα ποδάρια τους, πριν πατήσουν την κουμπαστή του.

Πρωί- πρωί η κερά Αθηνά κατέβαινε στην Ψάθη, πριν ακόμη έρθη ο Νικολής με το τσούρμο του, που πρώτη θέσι είχεν ο γυιός του ο Γιάννης. Παραλάβαινε τα ψάρια και τα πουλούσε στη γύρα, αυτό ήταν η δουλειά της. Είχε τους διαλεχτούς της πελάτες, που πάντα τους ξεχώριζε τα καλύτερα ψάρια και τα 'κρυβε κάτω απ' τη λινάτσα. Δεν βαρυόταν να τους τα πάη πρώτα, για να μη κακοκαρδίση και τους άλλους που θα τα' βλεπαν. Λίγες δεκάρες η οκά, μπαρμπούνι με μουστάκι. Καμένα χρόνια!

Ντάλα καλοκαίρι τώρα. Μεγάλες μέρες. Πριν να φέξη, η Αθηνά είναι στο γιαλό.

Να η <<διχτυάρικη>> του Νικολή της, αράζει...

- Και ... και ... και ... Αθηνά μου απόψε πάθαμε μεγάλο κακό. Έπεσε σκυλόψαρο στα δίχτυα και ... και ... και ... δεν ξέρω τι θα γίνωμε τώρα, της είπε με την <<καλημέρα>> του, μόλις την αντίκρυσεν ο Νικολής, που ο συνηθισμένος γλωσσοδέτης του αυξήθηκε από τη στενοχώρια.

- Ίντα θα γίνωμε, Νικολή μου, τέτοιος τεχνίτης που είσαι συ να δουλιάς; Την υα σου να 'χης. Θα τα μοσκομαντάρης τα δίχτυα σου και θα γίνουν πάλι καινούργια.

Πώς ήξερε να τον ησυχάζη η Αθηνά του η γλυκομίλητη και με τι θάρρος έπιασε τη δουλειά...

 Οι ώρες περνούσαν, το μεσημέρι καυτό και λαμπερό επέρασε και ο Νικολής ακούνητος διώρθωνε.

Άμα ξανακατέβηκε στο γιαλό η Αθηνά, τον βρήκε καθισμένο στην αρμύρα της Κασιώτενας να κρατή το κεφάλι του. Τι ζαλάδα, τι πονοκέφαλος, τον τυραννούσαν!

Μα και πάλι δε δείλιασε η καλή γυναίκα, η ξεχωριστή γιάτρισσα του νησιού. Αυτή, χωρίς θερμόμετρα και φάρμακα, δεν περνούσε μέρα του καλοκαιριού που να μη δεχτή στο σπίτι της, στο Καψοδάσος, ένα- δύο με πονοκέφαλο και με καλωσύνη να τους γιατρέψη, χωρίς να δεχτή αμοιβή. Και για τον Νικολή της δε θα τώκανε;

Έβγαλε το ολόλευκο μαντήλι που φορούσε στο κεφάλι της, έδεσε στην άκρη έναν κόμπο και το μέτρησε τρεις φορές από τη γωνιά με τον κόμπο ως την απέναντι γωνιά, από τον αγκώνα ως τα δάχτυλα του δεξιού χεριού της. Ίσα- ίσα έφτασε τρεις φορές το μάκρος του. Έπιασε έπειτα λίγο πιο κάτω από τον κόμπο την άκρη του μαντηλιού και κουνώντας την απάνω από το κεφάλι του αρρώστου της, είπε τρεις φορές το <<Θεοτόκε Παρθένε...>> και ύστερα τα λόγια της με σοβαρό και επίσημο τόνο: 

<< Κάτω στο γιαλό, κάτω στο περιγιάλι

χίλιοι μύροι κάθονται

και τσιλούνε και ξερνούνε και το Θεό παρακαλούνε.

Κι ο Χριστός επέρασε με τους Δώδεκα Αποστόλους

και τους ρώτησε:

- Τι έχετε, παιδιά μου και τσιλάτε και ξερνάτε και το Θεό παρακαλάτε;

- Ω, Κύριε Χριστέ μου,

Συ ξεύρεις όλα τα μυστικά του κόσμου,

ακόμα Συ γνωρίζεις τα πράγματα που μας βασανίζουν.

Να! ήγιον έχομε και τσιλούμε και ξερνούμε και το Θεό παρακαλούμε.

- Βάρτε το κρύο νερό στην αγαστάρα και τα φύλλα τση μυρτιάς

και την κορφή τση λυγαριάς και προσευχηθήτε τότε και πήτε:

Άγιε μας Παντελεήμονα, πάντων ελεήμονα,

Άγια μας Αναστασία, φαρμακάντρια,

φαρμάκεψε και έβγαλε όξω τον ήγιο

και τον πόνο κι όλα τα κακά

απ' την κορφή τση κεφαλής του...>>

Όταν τέλειωσε έρριξε με τη χούφτα της νερό και εράντισε το κεφάλι του αρρώστου. Εξαναμέτρησε κατόπι το μαντήλι της με τον ίδιο τρόπο. Και τι θαύμα! Το μαντήλι, από τον κόμπο ως την απέναντί του άκρη δεν ήταν παρά δυόμιση φορές το μάκρος του χεριού της τώρα...

Ήγιον, ήγιον είχεν ο Νικολής της, όπως και οι περισσότεροι καλοκαιρινοί της άρρωστοι που αλώνιζαν και γύριζαν ούριοι από τον πονοκέφαλο στο σούρουπο. Τότε άναβγε το λύχνο της η κερά Αθηνά. Βέβαια το σωστό ήτανε να γίνη μέρα <<με το φως του ήγιου>> το γιατροσόφι μα και το λυχνάρι έφτανε, στην ανάγκη.

Σε λίγο άνοιξε τα μάτια του ο Νικολής. Ξωρκίστηκε το κακό. Πήρε τότε μέσα στη βάρκα του την Αθηνά του, έρριξε τα δίκτυα πίσω στον άη Φτάθη και έπειτα πήγαν στην Αλυκή για ν' ανέβουν στο πανηγύρι του Άη Παντελέμονα να προσκυνήσουν τη Χάρη του, που έγιανε τον Νικολή...>>

Πηγή: Κιμωλιακά, του Ιωάννου Σπ. Ράμφου, τόμος Β'.

Λαογραφικά της Κιμώλου...

<<... Αι Μοίραι εις τας δοξασίας και τας παραδόσεις του λαού απαντούν ενταύθα ως και εις τους άλλους ελληνικούς τόπους. Ούτω λέγεται εις Κίμωλον ότι << άμα γεννήσει η γυναίκα βάζουνε στο τραπέζι ένα ποτήρι νερό και γλυκό γιατί θα έρθουν οι Μοίρες να το μοιράσουν το παιδί, ή καλά θα πάη ή κακά. Οι Μοίρες το μοιρνούνε το παιδί>> (χφ., σ. 70.) Απαντούν έτι και παραδόσεις, γνωσταί και αλλαχού, περί δυσμενών αποφάσεων των Μοιρών εις βρέφος, αι οποίαι εγένοντο γνωσταί υπό παραφυλαττόντων την έλευσιν των Μοιρών και ότι παρά τας γενομένας προφυλάξεις δεν κατέστη δυνατόν να εκφύγη το άτομον το καθορισθέν υπ' αυτών πεπρωμένον του ( χφ., σ. 70-71, 120-125, 127-131).

Αι Νεράιδες καλούνται Ανεράιδες ή Καλές Κεράδες (χφ., σ. 69-79, 208). <<Οι παλαιές (δηλ. γυναίκες) ελέγανε πως υπήρχαν Ανεράιδες>> (χφ., σ. 69). Η φράσις αύτη είναι δηλωτική ότι ο λαός από πολλού έχει παύσει πλέον να πιστεύη εις την ύπαρξίν των.

Αι παραδόσεις περί θανατώσεως κάποτε των γερόντων είναι και ενταύθα ευρέως γνωσταί (χφ., σ. 33, 133-134). Ούτω λέγεται ότι << μια φορά τσοι γέροι τσοι πνίανε στου γερό Νικόλα τα ψηλά (= τοποθεσία) (χφ., σ. 133). << Τα παλαιά χρόνια τους γέρους τους πηγαίνανε και τους γκρεμνίζανε στη θάλασσα από την Αγιά Καλή (= τοποθεσία παρά τον κολπίσκον του επινείου Ψάθη) (χφ., σ. 33. Βλ. εικόνα) Ότε δε ο υιός όστις μετέφερε τον πατέρα του, διά να τον πνίξη, επληροφορήθη υπό του πατρός του ότι και αυτός, όταν θα γηράση, θα ριφθή εις την θάλασσαν από την ίδιαν θέσιν, ούτος μετενόησε και έκρυψε τον πατέρα του εντός σπηλαίου, όπου τον έτρεφε κρυφίως, ίνα μη πληροφορηθή ο βασιλεύς την παράβασιν. Μετ' ολίγον όμως έθεσεν ο βασιλεύς στοίχημα, ποίος θα ίδη πρώτος την ανατολήν του ηλίου. Ο νέος με την συμβουλήν του πατρός του εκέρδισε το στοίχημα. Ο βασιλεύς, ότε έμαθε περί της σοφίας του γέροντος, << είπε να μην τους σκοτώνουν τους γέρους πλιά, και έτσι έχομε και την παροιμία: <<Σαν δεν έχης γέρο, δώσε κι αγόρασε>>, (χφ., σ. 133-134). Της διηγήσεως ταύτης περί του σοφού γέροντος, γνωστής και διά της λογίας παραδόσεως, κατέγραψα παραλλαγήν εκ Μήλου (...).

Ο Ι. Βογιατζίδης (ενθ. αν., σ. 114), υποστηρίζει, ότι εις την ανύπαρκτον εις το εκκλησιαστικόν εορτολόγιον Αγίαν Καλήν σώζεται <<απήχησις της ανά τα παράλια και τας ελληνικάς νήσους αρχαίας λατρείας της Πελαγίας Αφροδίτης και της Ίσιδος>>. Εις νεωτέραν μελέτην του κατόπιν : Γλώσσα και λαογραφία της νήσου Άνδρου (επί τη βάσει επιτόπιου μελέτης), ( Ανδριακά Χρονικά, τόμ. 4 (1949- 1955), διατυπώνει την γνώμην ότι εις την παράδοσν περί της Αγίας Καλής υπάρχει επιβίωσις της αρχαίας λατρείας της Ίσιδος- Φουρτούνας, δηλ. της αντικαταστάσεως κατά τους χριστιανικούς χρόνους της Καλής Φουρτούνας διά της Αγίας Καλής.

Ο Κ. Ρωμαίος, ακολουθών τον καθ. Κ.Α. Ρωμαίον, ( Προσφορά εις Στίλπ. Κυριακίδην, 1953, σ. 573-74) έχει την γνώμην, ότι εις την Αγίαν Καλήν υπόκειται επιβίωσις του αρχαίου μύθου της Ινούς, ήτις ριφθείσα εις την θάλασσαν παρέμεινεν εις αυτήν ως δαίμων υπό το όνομα Λευκοθέα, αναφερόμενη και ως Καλή.>>

Πηγή: Κιμωλιακά τόμος Β, του Ιωάννου. Σπ. Ράμφου.

Τοκετός Κιμωλίας γυναικός...από τον C. S. Sonnini (Μέρος 3ο)

(Τοκετός (1778) Κιμωλίας γυναικός)

<<... Μόλις γεννηθή το παιδίον, το πλύνουν με χλιαρόν ύδωρ. Το καλύπτουν εν συνεχεία από των ποδών μέχρι του αυχένος δια στρώματος άλατος, το οποίον θεωρούν ασφαλές προληπτικόν κατά των σκωλήκων και των άλλων δερματικών νόσων. Αφού το σπαργανώσουν, το κατακλίνουν και τοποθετούν παρά το πλευρόν του ένα άρτον και ένα πάσσαλον ή άλλο τεμάχιον πελεκημένου ξύλου. Ο άρτος εμποδίζει το παιδίον να πεινάση ποτέ κατά την ζωήν του, ο δε πάσσαλος αποσκοπεί εις το να το καταστήση τόσον ήσυχον, όσον είναι έν τεμάχιον ξύλου.(...)

Κάθε φοράν που τοποθετούν εις το λίκνον του το βρέφος, όσα πρόσωπα ευρίσκονται εντός του δωματίου είναι υποχρεωμένα να παραμείνουν μέχρις ου τακτοποιηθή το παιδίον, και ουδείς άλλος δύναται να εισέλθη εφ όσον διαρκεί η διαδικασία αυτή. Η σημασία, η οποία αποδίδεται εις την τήρησιν των προφυλάξεων αυτών, μαρτυρεί πόσον μεγάλην θέσιν κατέχουν εις τον νουν των Ελλήνων. Είναι ούτοι πράγματι πεπεισμένοι ότι η παράβασις των θα επέσυρε τα μεγαλύτερα δεινά. Δεν είναι όμως αυταί αι μόναι πράξεις, αι οποίαι υποτίθεται ότι έχουν κακάς επιδράσεις επί των παιδίων. Π.χ. δεν πρέπει να πάρη κανείς φωτιάν ή φως από μίαν οικίαν, όπου υπάρχει νεογέννητον, άλλως τούτο θα κλαίη όλην την νύκτα. Αλλ' η στιγμή της σπαργανώσεως κυρίως θεωρείται ως εγκυμονούσα τους πλέον αμέσους κινδύνους δι' αυτό, αν αμεληθή η αποτροπή παντός ενδεχομένου βλαπτικού παράγοντος. Αι πολλαί κινήσεις πέριξ του λίκνου, οι αδιάκριτοι λόγοι, ακόμη και τα βλέμματα, είναι πράξεις επικίνδυνοι. Όλοι λοιπόν παραμένουν ακίνητοι τηρούντες θρησκευτικήν σιγήν.

΄Ετυχε μιαν ημέραν, ενώ παρηκολούθουν την σπαργάνωσιν ενός παιδίου να είπω: <<Τι ωραίο παιδάκι>>. Η μαία, η οποία ησχολείτο με την εργασίαν αυτήν, εστράφη ζωηρώς προς το μέρος μου φωνάζουσα: <<Σκόρδο στα μάτια σου>>. Κατόπιν έπτυσε με την ιδίαν ζωηρότητα και επανειλημμένως το παιδίον εις το πρόσωπον, πράγμα το οποίον ευτυχώς έλυσε τα μάγια ή την κακήν επιρροήν των αθώων μου λόγων, δια των οποίων επίστευα ότι θα επροξένουν ευχαρίστησιν εις την μητέρα. ΄Αλλωστε η συνήθεια αυτή του πτυσίματος κατά πρόσωπον προς εξουδετέρωσιν της βασκανίας είναι αρχαιοτάτη, τόσον δε κατά την αρχαιότητα όσον και σήμερον, το <<κακό μάτι>> θεωρείται ως ο μεγαλύτερος κίνδυνος δια τα παιδιά, κακό μάτι δε κατά την ιδέαν των Ελλήνων σημαίνει ζηλείαν ή φθόνον.

Δια να προκαλέσουν ύπνον εις τα παιδία, τους δίδουν κονιοποιημένον μοσχοκάρυον εντός γάλακτος. Αλλά το συνηθέστερον χρησιμοποιούμενον φάρμακον δι' όλας τας ασθενείας των παιδίων, η κατ' εξοχήν πανάκεια, είναι η βενετική θηριακή. Αν το παιδίον αισθάνεται τον παραμικρόν πόνον,αν κλαίη, αν δεν κοιμάται αρκετά, αν δεν έχη όρεξιν, εν ολίγοις δια πάσαν αδιαθεσίαν οιασδήποτε φύσεως, καταφεύγουν εις την θηριακήν ως εις υπέρτατον και καθολικόν φάρμακον. Δεν περνά ημέρα χωρίς να δώσουν εις το παιδίον ολίγην από την ουσίαν αυτήν ή χωρίς τουλάχιστον να του την τοποθετήσουν ως κατάπλασμα επί του ομφαλού. Ημπορεί κανείς να ειπή μετά βεβαιότητος ότι εις το Αρχιπέλαγος τα παιδία καταναλίσκουν περισσοτέραν θηριακήν κατά τα δύο πρώτα έτη της ηλικίας των, από τους πλέον ενθέρμους ενήλικας θιασώτας του σκευάσματος αυτού παρ' ημίν. Οι πτωχοί, δια τους οποίους η θηριακή είναι φάρμακον πολύ δαπανηρόν, την αντικαθιστούν δια του κυμίνου, το φυτόν το οποίον είναι λίαν διαδεδομένον εις την Ανατολήν. Παρασκευάζουν εξ αυτού αλοιφήν και την χορηγούν εν είδει θηριακής εις τα μικράς ηλικίας τέκνα των.

Η υπέρμετρος χρήσις θερμαντικών φαρμάκων έχει αναμφιβόλως τα μειονεκτήματά της. Το γεγονός όμως ότι εξ αυτής αναπτύσσονται ρωμαλαίοι άνδρες και γυναίκες αρίστης διαπλάσεως, συνηγορεί υπέρ αυτής. Ενώ παρ' ημίν, όπου τα πνευματικά φώτα αφθονούν, αλλ' όπου τα διδάγματα της πείρας θυσιάζονται συχνά εις τας αντιλήψεις μιας φαεινής θεωρίας, και παρωδούνται μετά περιφρονήσεως ως κοιναί εκ παραδόσεως δοξασίαι, η αναψυκτική δίαιτα, η οποία μαλθακύνει και εκνευρίζει, έχει επικρατήσει μεταξύ των ευπόρων τάξεων, εκείνων δηλαδή αι οποίαι εν τη προσπαθεία των να παρατείνουν τα όρια της ζωής των τα συντομεύουν ολοέν περισσότερον. Έχομεν προ οφθαλμόν τα όντα, τα οποία αι τάξεις αυταί έχουν παραγάγει, ή μάλλον καταδικάσει να φθίνουν και να υποφέρουν.

 Δια να αποφύγουν τας ραγάδας και τας εκδοράς , αι οποίαι  ενοχλούν πολύ τα βρέφη εις όσα μέρη του σώματος σχηματίζουν πτυχάς υγραινομένας από τον ιδρώτα ή τα ούρα, αι Ελληνίδες γυναίκες τα πλύνουν δι' αφεψήματος ξηρών και κονιοποιημένων φύλλων μυρτιάς εντός θερμού οίνου. Αι πλύσεις αυταί επαναλαμβάνονται ημέραν παρ' ημέραν και είναι λίαν αποτελεσματικαί, διότι ουδέποτε βλέπει κανείς βρέφος με την ελάχιστην αμυχήν εις το δέρμα του. Αι φροντίδαι αυταί, αι οποίαι επιδαψιλεύονται μετά τόσης επιμελείας εις τα νεογνά, ιεραί μαρτυρίαι της μητρικής στοργής, η οποία ουδέποτε πλανάται μέχρι του σημείου να εμπιστευθή εις μισθοφόρον στήθος την ιεράν υποχρέωσιν της γαλουχήσεως του καρπού της επί εν όλον έτος, δεν επεκτείνονται εν τούτοις, εις τα υπαγορευόμενα  υπό της θρησκείας προληπτικά μέτρα. Οι Έλληνες δεν βιάζονται ως οι καθολικοί να χορηγήσουν το βάπτισμα εις τα τέκνα των. Η καθυστέρησις αυτή είναι συνήθης μεταξύ των πτωχών, διότι ούτοι  πρέπει να αναμένουν έως ότου εξοικονομήσουν τα αναγκαία χρήματα δια την πληρωμήν των παπάδων, των οποίων ο ζήλος δεν εξικνείται μέχρι της δωρεάν παροχής των υπηρεσιών των. Επειδή όμως κατά κανόνα τα παιδιά λαμβάνουν όνομα μόνον διά της βαπτίσεως, είναι συνήθεια να αποκαλούν τα αβάπτιστα διά του γενικού ονόματος <<δράκος>, προφανώς επειδή αυτά έχουν τι το κοινόν με τον σατανάν, τον δράκοντα της κολάσεως.>>

Πηγή: Κιμωλιακά του Ιωάννη Σπ. Ράμφου ( Τόμος Γ).

Τοκετός Κιμωλίας γυναικός...από τον C. S. Sonnini (Μέρος 2ο)

(Τοκετός (1778) Κιμωλίας γυναικός)

<<...Κατά την διάρκειαν της παραμονής μου εις το δωμάτιον της επιτόκου Ελληνίδος, απηύθυνα εις την γηραιάν μαίαν διαφόρους ερωτήσεις σχετικάς με την εργασίαν της. Την ηρώτησα π.χ. τί έκαμνεν επί τοκετών με ανώμαλον προβολήν του εμβρύου. Με διαβεβαίωσεν ότι τούτο ουδέποτε σχεδόν συνέβαινεν, αλλ' ότι τότε προσεπάθει να φέρη το παιδίον εις την κατάλληλον θέσιν και αν απετύγχανε, της απέμενεν ακόμη εν τελευταίον, κατ' αυτήν αλάθητον, μέσον: Απηυθύνετο δηλαδή εις τον σύζυγον, ο οποίος κατά την γνώμην των εντοπίων γυναικών, διαθέτει κατ' εξοχήν την δύναμιν να αίρη όλα τα εμπόδια, εις τα οποία προσκρούει η απελευθέρωσις της γυναικός του. Η δε μαγική αυτή δύναμις συνίσταται εις τρία κτυπήματα, τα οποία ο σύζυγος οφείλει να καταφέρη δια του υποδήματος εις την ράχιν της ασθενούς, προφέρων συγχρόνως με δυνατήν φωνήν τα λόγια: << Εγώ σε φόρτωσα, τώρα σε ξεφορτώνω>>. 

Τέλος η κρίσιμος στιγμή έφθασε. Έβαλαν την νέαν να καθίση επί του μοιραίου τρίποδος. Από την ανωτέρω δοθείσαν περιγραφήν του είδους αυτού καθίσματος, είναι εύκολον να φαντασθή κανείς την θέσιν της γυναικός. Εν ύφος αφελείας και ανησυχίας την καθιστά λίαν ενδιαφέρουσαν και τα χαρακτηριστικά της, κομψή ζωγραφιά νεότητος και κάλλους, ουδόλως εφαίνοντο ηλλοιωμένα από τον πόνον. Η μαία έλαβε θέσιν έμπροσθεν και ολίγον κάτωθεν αυτής, η δε βοηθός εκάθισεν όπισθέν της επί ενός υψηλοτέρου καθίσματος και της περιέσφιξε δια των βραχιόνων την μέσην. Το βρέφος δεν εβράδυνε να εμφανισθή και ευθύς ως τούτο εχωρίσθη από το ύστερον, η βοηθός ήρχισε με στιβαράς χείρας να ανασηκώνει την λεχωίδα κατακορύφως άνωθεν του τρίποδος και να την αφήνη πάλιν βαναύσως να πίπτη επ' αυτού. Δεν ηδυνάμην να συνέλθω από την έκπληξίν μου, βλέπων την ενδιαφέρουσαν αυτήν γυναίκα υφισταμένην ένα χειρισμόν, που εις εμέ εφαίνετο τόσον ανόητος όσον απεχθής. Αυτή εξηκολούθησε να υποβάλλεται εις τα αλύπητα αυτά τινάγματα μέχρι της πλήρους ελευθερώσεως αυτής, η οποία ευτυχώς δεν εβράδυνε πολύ. Η βίαια αυτή μέθοδος, η οποία τυγχάνει γενικής εφαρμογής, θεωρείται από τας Ελληνίδας απαραίτητος δια την συμπλήρωσιν του τοκετού και σπανίως παρακολουθείται από ατυχήματα, αν και θα έλεγε κανείς ότι πρέπει να προκαλή πολλά.

(...)

Είδον μετ' εκπλήξεως ότι η ίδια η λεχωίς δεν παρεπονείτο και ότι μετά μίαν φαινομενικώς τόσον σκληράν δοκιμασίαν, εβάδισε μόνη και με πολλήν άνεσιν μέχρι της κλίνης της, χωρίς να φαίνεται ούτε εξησθενημένη ούτε ιδιαιτέρως καταβεβλημένη από την κόπωσιν. Ολίγα λεπτά αναπαύσεως ήρκεσαν δια να την επαναφέρουν εις κατάστασιν πράγματι ανέλπιστον. Το χρώμα του προσώπου της ήτο ίσως ολιγώτερον ζωηρόν αλλά πάντως ρόδινον. Εδέχθη χωρίς καμμίαν αμηχανίαν χείμαρρον συγχαρητηρίων, εις τα οποία απεκρίνετο ωσάν να μη της είχε συμβή τίποτε. Ηθέλησα επίσης να παρακολουθήσω τας φροντίδας, εις τας οποίας υποβάλλονται αι γυναίκες μετά τον τοκετόν. Ιδού εις τι συνίστανται αύται: Ευθύς μετά τον τοκετόν περιτυλίσσουν την γυναίκα δια πλατείας υφασματίνης ταινίας από του στήθους μέχρι των νεφρών,την οποίαν και σφίγγουν πολύ.(...)

Την πρώτην ημέραν η μαία καθαρίζει την λεχωίδα δια ξηρών ροδοφύλλων βρασμένων εις όξος και μέλι. Μετά επανειλημμένας πλύσεις δια του μίγματος αυτού, το επίθεμα εκ ροδοφύλλων παραμένει μέχρι της επομένης. Την δευτέραν ημέραν, ως και τας επομένας, γίνεται απλή πλύσις δια βάμβακος εμπεποτισμένου εις θερμόν οίνον και επακολουθεί εναλλάξ επίθεσις κόνεως κανέλλας ή γαρυφάλλων ή μοσχοκαρύου ή κυμίνου. Δηλαδή χρησιμοποιείται εκάστοτε μια από τας αρωματικάς αυτάς κόνεις, ήτις και αντικαθίσταται καθ' έκαστην αλλαγήν. 

Αντί οίνου, τον οποίον επιφυλάσσουν κυρίως δια τας πλέον ευαισθήτους γυναίκας, μεταχειρίζονται συνήθως κονιάκ, το οποίον καίει και καθιστά τας πλύσεις πλέον οδυνηράς. Οιαδήποτε και αν είναι η κατάστασις της λεχωίδος, είτε δηλαδή η κατάστασις της υγείας της αποκαθίσταται ταχύτερον του συνήθους, είτε καθυστερεί, αι αυταί φροντίδες συνεχίζονται επί οκτώ ημέρας, πρωίαν και εσπέραν. Είναι αξιοσημείωτον, ότι καθ' εκάστην αλλαγήν η μαία αναβαίνει επί της κλίνης της λεχωίδος από την αντίθετον πλευράν εκείνης του προσκεφάλου, εκτείνει τους πόδας της μεταξύ των ποδών της ασθενούς, και την κρατεί από τας δύο χείρας, και με τον άκρον πόδα τοποθετημένον επακριβώς επί των πασχόντων μερών, την ωθεί τρις, πιέζουσα βαναύσως δια του ποδός. Το εσπέρας της ογδόης ημέρας, βράζουν εν ωόν έως ότου σκληρυνθή, του αφαιρούν το κέλυφος, το πασπαλίζουν δια μερικών εκ των ανωτέρω αναφερθέντων αρωματικών, το στερεώνουν δια ταινιών εις το μέρος, το οποίον η μαία έχει προηγουμένως πιέσει δια του ποδός, και το αφήνουν επί δύο- τρεις ώρας. Με την φροντίδα αυτήν, σκοπός της οποίας, καθ΄α μου διηγήθη σοβαρώτατα η μαία, είναι να τραβήξη οιανδήποτε τυχόν ψύξιν της ασθενούς, τερματίζεται η μετά τον τοκετόν θεραπεία, και η μαία απαλλάσσεται των καθηκόντων της.

Η θεραπεία αυτή είναι σχεδόν τόσον σκληρά όσον και η μέθοδος τοκετού. Προκαλεί έντονα άλγη, ιδίως όταν χρησιμοποιούν κονιάκ δια τας πλύσεις. Θα ήτο όμως δυνατόν να καταστή ηπιωτέρα δια της παραλείψεως των περιττών, ως π.χ. των λακτισμάτων, και γενικώς να τροποποιηθή ώστε να γίνη περισσότερον ανεκτή, χωρίς να χάση τα πλεονεκτήματά της. Διότι πλεονεκτήματα έχει αναμφισβήτητα, ως είναι π.χ. η ικανότης της να ενδυναμώνη και να συσφίγγη τα μέρη, τα οποία έχουν καταπονηθή και κακωθή είτε εκ της ιδίας των διατάσεων είτε εκ των χειρισμών της μαίας. Το αποτέλεσμά της, ασφαλές και ταχύ, υπερβαίνει και τας εξ αυτής προσδοκίας και όσα εγώ θα ηδυνάμην να είπω περί αυτής. Αι συνδόναι, αι οποίαι έχουν χρησιμοποιηθή κατά τον τοκετόν, δεν πρέπει να πλυθούν δια θαλασσίου ύδατος, καίτοι οι Νησιώται μόνο αυτό χρησιμοποιούν γενικώς δια την πλύσιν. Είναι πεπεισμένοι ότι, αν δεν μεταβάλουν το έθιμον δια την περίπτωσιν αυτήν, η λεχωίς θα αποθάνη αναποφεύκτως. Επίσης δεν πρέπει να αφήση η λεχωίς να την ιδούν τα άστρα και αν εξέλθη, ως συμβαίνει συχνά, 4-5 ημέρας μετά τον τοκετόν, δηλαδή προ του πέρατος της θεραπείας, φροντίζη να επιστρέψη εις την οικίαν και να κλεισθή εις το δωμάτιόν της κατά την δύσιν του ηλίου, και να μη ανοίξη πλέον, επ' ουδενί λόγω, ούτε θύραν, ούτε παράθυρον, εκ του φόβου μήπως την ιδή εξαίφνης κανέν άστρον, οπότε τούτο θα θανατώση και την μητέραν και το παιδίον, κατά την κοινήν πρόληψιν. Κατά την πρώτην έγερσιν της γυναικός εκ της κλίνης μετά τον τοκετόν, αύτη οφείλει, πριν πατήση κατά γης, να θέση τους πόδας επί τεμαχίου σιδήρου, δια να γίνη, λέγουν, δυνατή και εύρωστος ως το μέταλλον. Επίσης πριν εισέλθη εις άλλην οικίαν, οφείλει να ρίψη εις το κατώφλιον της θύρας ένα κλειδί ή άλλο τεμάχιον σιδήρου, επί του οποίου και πρέπει απαραιτήτως να πατήση δια να μην εισέλθουν μετ' αυτής αι βλαβεραί επιδράσεις, αι οποίαι υποτίθεται ότι την περιβάλλουν...>>

Πηγή: Κιμωλιακά του Ιωάννη Σπ. Ράμφου ( Τόμος Γ).

Υ.Γ.: Η ομάδα του History of Kimolos σας εύχεται Χρόνια Πολλά και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος!!!

Τοκετός Κιμωλίας γυναικός...από τον C. S. Sonnini (Μέρος 1ο)

(Τοκετός (1778) Κιμωλίας γυναικός)

<<... Είχον την ευκαιρίαν να παρακολουθήσω τον τοκετόν μιας εντόπιας γυναικός και επειδή είμαι ο πρώτος, που κάμνει λόγον περί αυτού, θα περιγράψω μερικάς λεπτομερείας του τόσον ενδιαφέροντος αυτού δια την ιστορίαν της ανθρωπότητος θέματος.

Θα παρατηρήσω πρώτον ότι η επίτοκος εις τον τοκετόν της οποίας παρέστην ήτο ηλικίας όχι άνω των 18 ετών. Ήτο ψηλή, αρτίας διαπλάσεως και ρωμαλέας κράσεως και τόσον ωραία, ώστε αι Ελληνίδες της αρχαιότητος θα εζήλευαν την καλλονήν της. Τα προμηνύματα του τοκετού εξεδηλώθησαν κατά την ώραν του δείπνου. Η νέα ωδηγήθη εις το δωμάτιόν της, μου παρεσχέθη δε η άδεια να την ακολουθήσω. Η μαία, πολύ ηλικιωμένη και εκτιμώμενη δια τας γνώσεις και την πείραν της, έφθασε συνοδευόμενη από μίαν βοηθόν της ιδίας περίπου ηλικίας αλλά με ολιγώτερον ενδιαφέρουσαν και εκσεσημασμένην φυσιογνωμίαν. Ζωγράφος, που θα ήθελε να παραστήση μίαν σίβυλλαν, δεν θα ηδύνατο να εκλέξη καλύτερον πρότυπον. Τα πάντα εις την εμφάνισίν της εθύμιζαν μάγισσαν και αυταί δε αι απαντήσεις της εις τας ερωτήσεις που της υπέβαλλα ήσαν σκοτειναί ως χρησμοί. Έφερε μαζί της εν είδος τρίποδος, του οποίου την χρήσιν δεν ηδυνάμην να φαντασθώ αλλ' επρόκειτο να διαπιστώσω εντός ολίγου. Το περίεργον αυτό έπιπλον δεν αποτελείται από συμπαγές τεμάχιον ξύλου. Δύο στρογγυλευμένα και εξωτερικώς ολίγον κυρτά τμήματα ενούνται θπό οξείαν γωνίαν και υποστηρίζουν κατά την ένωσίν των ένα τεμάχιον επίπεδον και κατάλληλον δια κάθισμα. Το σύνολον είναι περιτυλιγμένον προχείρως με παλαιά τεμάχια υφάσματος και στηρίζεται εις τρία πολύ χαμηλά και εξ ίσου χονδροειδώς ειργασμένα πόδια, εξ ων το εν ευρίσκεται κάτω από το εν είδει σέλλας τεμάχιον της γωνίας, ενώ τα δύο άλλα είναι τοποθετημένα κάτωθεν των πλαγίων τεμαχίων και προς το άκρον αυτών. 

Η πρώτη φροντίς της μαίας ήτο να ανοίξη τα κλείθρα των θυρών, των κασελών, των μπαούλων και οποιουδήποτε άλλου αντικειμένου εκλείετο με κλειδί εντός της οικίας.  Το προληπτικόν αυτό μέτρον του ανοίγματος των κλείθρων, στηριζόμενον επί μιάς παραδόξου αναλογίας, είναι υποχρεωτικόν δια να μη συναντήση δυσχερείας ο τοκετός. Εις επέκτασιν δε της γελοίας αυτής προκαταλήψεως, μόνον η παρουσία υπάνδρων γυναικών είναι ανεκτή , αποκλειομένων απολύτως των αγάμων. Με προειδοποίησαν επίσης ότι, αν επεθύμουν να παραστώ, έπρεπε να αποφασίσω να παραμείνω εις το δωμάτιον μέχρι πλήρους πέρατος του τοκετού. Πρόκειται περί κανόνος, τον οποίον ουδείς δύναται να παραβή. Αφ' ης στιγμής αρχίση ο τοκετός , όσοι ευρίσκονται εντός του διαμερίσματος δεν επιτρέπεται πλέον να εξέλθουν και αντιστοίχως, δεν επιτρέπεται να εισέλθη κανείς ευρισκόμενος εκτός. Οι πρώτοι μάλιστα καθίστανται κατά κάποιον τρόπον ακάθαρτοι, μη δυνάμενοι να επικοινωνήσουν μετ' άλλων προσώπων μέχρις ου έλθη ιερεύς, ειδοποιούμενος επίτηδες, να τους ευλογήση και να τους απαλλάξη από την ακάθαρτον κατάστασιν, εις την οποίαν υποτίθεται ότι έχουν περιέλθει.

Εν τω μεταξύ η φύσις ήρχιζε το έργον της. Αι προσπάθειαι τας οποίας αυτή επιβάλλει δια να επισπεύση την γέννησιν του νέου όντος, επολλαπλασιάζοντο και επυκνούντο. Όλα προανήγγελον εύκολον τοκετόν και ευτυχή έκβασιν. Κατά τη διάρκειαν της ενεργείας αυτής του παιδίου επί της μητρός, η τελευταία δεν έμενεν άπρακτος. Την ηνάγκαζαν να περιπατή αδιακόπως εντός του δωματίου. Αν ο πόνος, ποιά τις αδυναμία ή κάμψις του θάρρους της την έκαμναν να επιθυμήση μιας στιγμής ανάπαυσιν, αι δύο γραίαι την υπεβάσταζαν υπό τους βραχίονας και την υπεχρέωναν να βαδίζη, ενώ αυτή ασφαλώς δεν εφαίνετο να έχη διάθεσιν προς τούτο. Όταν ήρχοντο αι ωδίνες, την παρεκίνουν να κύπτη και κάμπτεται εμπρός εις την κλίνην, καθ΄όν χρόνον η μαία, λαμβάνουσα θέσιν όπισθεν της την επίεζεν ισχυρώς εις τας πλευράς δι' αμφοτέρων των χειρών, διατηρούσα την πίεσιν μέχρι της παρόδου της ωδίνος, η οποία διεκόπτετο ταχέως. Επανήρχιζε τότε ο περίπατος, δια να διακοπή με την έλευσιν της νέας ωδίνος, οπότε η επίτοκος ελάμβανε και πάλιν την κατάλληλον στάσιν, διά να υποστή την πίεσιν των χειρών της μαίας. Δεν διαθέτω αρκετάς γνώσεις περί του μηχανισμού, τον οποίον χρησιμοποιεί η φύσις εις τας περιστάσεις αυτάς διά να κρίνω, αν η άσκησις ισχυράς πιέσεως διά των χειρών εις το κάτω μέρος της ράχεως της γυναικός είναι μέτρον επωφελές ή βλαβερόν. Το μόνον που δύναμαι να βεβαιώσω είναι, ότι η εφαρμογή του είναι γενική εις τα περί ων πρόκειται μέρη, όπου οι τοκετοί είναι κατά κανόνα καλοί. Θα προσθέσω ότι κατά την παρατήρησίν μου, η επίδρασίς του, φαινομενικώς τουλάχιστον, ήτο ευεργετική. Διότι αι ωδίνες δεν διήρκουν πολύ αν και ήσαν συχνοί, και η νέα δεν εφαίνετο να υποφέρη πολύ. Συνεβουλεύθην πάντως επ' αυτού του θέματος ένα ιατρόν, ο οποίος χαίρει σήμερον μεγάλης φήμης εις την μαιευτικήν, ούτος δεν επέκρινε το μέτρον ως κάκιστον(...). Αν θα ημπορούσε ποτέ να εγερθή αμφιβολία ως προς την παρ' ημίν άγνωστον αυτήν τεχνικήν, όλοι θα συνεφώνουν χωρίς δυσκολίαν ότι δεν υπήρχε τίποτε το πλέον απάνθρωπον ούτε πλέον αντίθετον προς τας επικρατούσας αντιλήψεις από τον τρόπον, με τον οποίον τερματίζεται ο τοκετός εις τας νήσουν του Αρχιπελάγους. Και εν τούτοις, δεν υπάρχει ίσως τόπος εις τον κόσμον, όπου να είναι οι τοκετοί τόσον εύκολοι, η έκβασις των τόσον συχνά ευτυχής και τα επακολουθούντα δυσάρεστα συμβάντα τόσον σπάνια, όσον ο τόπος ακριβώς εκείνος, όπου κάμνουν ούτως ειπείν το παν δια να επισύρουν τα ατυχήματα και να κάμουν την φύσιν να μετανοήση δια τας ευνοίας, τας οποίας έχει επιδαψιλεύσει εις τας γυναίκας, κοσμούσα αυτάς με τας υπερόχουν μορφάς του κάλλους και παρέχουσα το θάρρος και την δύναμιν να ανθέξουν εις την βίαιαν μεταχείρισιν της οποίας τυγχάνουν, καθ' ην στιγμήν η ιδιότης της μητρός έρχεται να αναπτύξη εις την θερμήν ψυχήν των νέα και ευγενή αισθήματα.(...)>>

Πηγή: Κιμωλιακά του Ιωάννη Σπ. Ράμφου ( Τόμος Γ).

Ο ναός των Δυτικών...

''Ο ναός των δυτικών της Κιμώλου, τιμώμενος επ' ονόματι της Παναγίας του Ροζαρίου, κείται εις την Δ. πλευράν του κάστρου και είναι κτίσμα των μέσων του ΙΖ' αι. Περί του εν λόγω ναού εδημοσιεύθη έκθεσις του λατίνου επισκόπου Σύρου Αντωνίου Ιουστινιάνη, επισκεφθέντος την Κίμωλον αρχομένου του ΙΙΙ' αι., ήτις αποτελεί σπουδαιοτάτην ιστορικήν πηγήν δια τα φραγκικάς εκκλησίας των νήσων. Κατά την έκθεσιν ταύτην, ο ναός ωκοδομήθη <<δια των ελέων των κορσάρων προς πνευματικήν αυτών παραμυθίαν, ως και άλλων χριστιανών, οι οποίοι καταπλέουσιν εις την νήσον συχνότερον, ένεκα των ευκολιών, τας οποίας παρέχει ο λιμήν της Κιμώλου>>.

Ειδήσεις περί του ναού τούτου παρέχει και ο Sonnini εις το ταξιδιωτικόν αυτού έργον, εις το οποίον περιγράφει αρίστην εικόνα, υπάρχουσαν εις τον ως άνω ναόν, την οποίαν ο περιηγητής παρέλαβε μεθ' εαυτού κατά την επιστροφήν του εις Γαλλίαν, ίνα διασώση, ως λέγει, εκ καταστροφής.''

Πηγή: Κιμωλιακά, Τόμος Β', του Ιωάννου Σπ. Ράμφου, Πρωτοπρεσβύτερου.

Λίγα λόγια την Υπόλυβό μας...(Μέρος 3ο)

ΝΑΥΑΓΙΟ HMS (SY) CALANTHE

Γιωτ (θαλαμηγός). Βάρος: 351 τόνοι (239 καθ.) Χαμάμ. Ολική χωρητικότητα: 378 κόροι. Διαστάσεις: 47, 85 x 7, 32 x 5 μ.
Ατμοκίνητο.
Καθελκύσθηκε στις 19/05/1898 από τα ναυπηγεία Alexander Stephen & Sons στο Linthouse Γλασκώβης, θέση αριθ. 379.
Τον 8/1939 ανήκε στον D. Forbes και μισθώθηκε από το ναυαρχείο ως μια ένοπλη θαλαμηγός στην υπηρεσία του Βρετανικού ναυτικού. Το όνομα του πλοίου προέρχεται από ένα είδος ορχιδέας.

Το σκάφος είχε επιταχθεί από την Ελληνική κυβέρνηση και είχε επανδρωθεί με Ελληνικό πλήρωμα. Τότε φιλοξένησε και μετέφερε μεγάλα ονόματα της εποχής που έπαιζαν πρωταρχικό ρόλο στις επιχειρήσεις των Βρετανών στην Ελλάδα προ την κατάληψη της από τους Γερμανούς. Ένας εκ των επιβατών ήταν και ο αδελφός του Ian Flemming Peter, εμπνευστή του ήρωα James Bond, ο οποίος είχε έλθει με την ομάδα του στην Ελλάδα με σκοπό τη διενέργεια δολιοφθορών και την καθυστέρηση της καθόδου των Γερμανικών στρατευμάτων.

Δυστυχώς όμως δεν τα κατάφερε και βυθίστηκε στην Πολύαιγο μετά από γερμανική επίθεση με αποτέλεσμα να απωλεσθούν μέλη του Ελληνικού πληρώματος, καθώς και Βρετανοί κομάντος της ομάδας του P. Fleming.

Το πλοίο με πλοίαρχο τον Ι. Κουρέντη και πλήρωμα 13 ανδρών, είχε αποπλεύσει από τον Πειραιά για την Κρήτη και την επόμενη ημέρα 24 Απριλίου 1941, είχε αγκυροβολήσει στο Μερσίνι. Στις 18: 30 το πλοίο βομβαρδίστηκε από γερμανικά βομβαρδιστικά junkers 88 και messerschmitt 110s του 8ου αεροπορικού σώματος. Προκλήθηκε πυρκαγιά και στη συνέχεια βυθίστηκε με αποτέλεσμα να χαθούν 9 άτομα από το πλήρωμα, μεταξύ αυτών και ο πλοίαρχος.

Από την Κίμωλο υπήρξε βοήθεια στη διάσωση και τη περίθαλψη των διασωθέντων.
Το πλήρωμα αποτελούσαν οι:

Φονευθέντες:

1. ΚΟΥΡΕΝΤΗΣ Ι. , Πλοίαρχος
2. ΜΟΣΧΟΣ Η, Υποπ/ρχος
3. ΦΡΑΓΚΙΑΣ Ν. , Ναύτης
4. ΣΚΑΝΔΑΛΗΣ Α. , Μάγειρας
5. ΤΣΑΝΑΣ Π, Θερμαστής
6. Ρώσος, Α' Μηχανικός
7.  Άγγλος
8.  Άγγλος
9.  Άγγλος

Διασωθέντες: 

1.  ΛΑΖΑΡΟΥ Ι., ετών 30
2. ΤΣΑΚΙΝΤΖΗΣ Κ.ετών 21
3.  ΚΑΛΑΜΙΤΣΗΣ Ι., ετών 61
4.  ΚΟΥΚΟΥΒΙΝΟΣ Κ.

Αργότερα ήλθε πλοίο και παρέλαβε τους Άγγλους και τους μετέφερε στην Κρήτη. Μαζί με αυτούς μπόρεσαν και απέδρασαν οι πολιτικοί κρατούμενοι,  Μ. Π. και Φ. Χ.

Από την Αγγλική πρεσβεία δόθηκε εντολή σε Καλύμνιο σύνδεσμο τους, να βρει δύτες για να ψάξουν το κουτί με την αλληλογραφία για την εκκένωση την Βρετανικών δυνάμεων από την Ελλάδα, όπως και έγινε αλλά χωρίς αποτέλεσμα.
Στην Πολύαιγο έφθασαν επίσης και Γερμανοί δύτες για να βρουν το κουτί.

Μετά την κατάληψη της Κρήτης, λίγους μήνες αργότερα ήλθαν Άγγλοι που δραπέτευσαν από κει για να βρουν το κουτί και να διαφύγουν. Μαζί τους ήταν και ένας κρητικός. Αυτός βρήκε το κουτί και το παρέδωσε στη Σμύρνη.
Το Calanthe ανελκύθηκε αργότερα από τον Ο.Α.Ν. και διαλύθηκε για να πουληθεί σαν μέταλλο.