Το '21 ξεκίνησε στην Κίμωλο!!!

Η 25^η Μαρτίου είναι η σημαντικότερη ημερομηνία στη νεώτερη ιστορία της πατρίδας μας. Σηματοδοτεί την έναρξη της μεγάλης επανάστασης κατά του οθωμανικού ζυγού που η κατάληξη της οδήγησε στην δημιουργία του νέου  ελληνικού κράτους και την δυνατότητα να προσδιορίζουμε ξανά την ιστορία μας σαν αυθεντικά ελληνική ιστορία κι όχι σαν ιστορία του έθνους των ελλήνων που ζούσανε σε διαφορετικό κρατικό κέλυφος τους έξι αιώνες της διπλής Φραγκο-Οθωμανικής κατάκτησης. (1204-1827).

Η πρώτη σκέψη που έρχεται στο μυαλό του καθενός με την αναφορά της συγκεκριμένης ημερομηνίας είναι Αγιά Λαύρα, Παλαιών Πατρών Γερμανός, Λάβαρο Επανάστασης και Μανιάτες αγωνιστές που με καριοφίλια και γιαταγάνια ξεκίνησαν τις κατά ξηρά πολεμικές επιχειρήσεις κατά των Οθωμανών-Τούρκων κατακτητών.

Αν όχι στο απόλυτο σκοτάδι τουλάχιστον στο ημίφως της ιστορίας ‘’κρύβεται’’ το πλήρως εξακριβωμένο γεγονός ότι η πρώτη ναυτική επιτυχία της ελληνικής παλιγγενεσίας συντελέστηκε στα νερά της Μήλου και της Κιμώλου και όπως θ’ αποκαλύψουμε στη συνέχεια είχε έντονα ‘’κιμουλιάτικο’’ χρώμα.

Αρκεί να κλικάρει κάποιος στη μηχανή αναζήτησης της Google τη φράση 11 Απριλίου 1821 Κίμωλος για να διαβάσει στη wikpedia και  στο ‘’Χρονολόγιο της Ελληνικής επανάστασης του 1821’’ ότι τη μέρα εκείνη συντελέστηκε η  πρώτη κατά θάλασσα ελληνική νίκη, όταν ανάμεσα στη Μήλο και την Κίμωλο Σπετσιώτικα πλοία αιχμαλωτίζουνε δυο Τουρκικά.

Στην ιστοσελίδα sansimera που ειδικεύεται σε τέτοιες αναφορές έχουμε μια διαφορετική προσέγγιση του περιστατικού με εντυπωσιακή και πλήρη περιγραφή των γεγονότων. Σύμφωνα μ’ αυτή και κάτω από τον τίτλο ‘’Σπετσιώτικο ρεσάλτο στη Μήλο’’ οκτώ Σπετσιώτικα πλοία αποσπάστηκαν από την πολιορκία της Μονεμβάσιας και κατευθύνθηκαν στη Μήλο για να  εξακριβώσουν την πληροφορία ότι εκεί ναυλοχούσαν τρία τουρκικά καράβια που τελικά συνέλαβαν. Σύμφωνα με την ίδια περιγραφή την ίδια τύχη είχε κι ένα τούρκικο πλοίο που αιχμαλωτίσθηκε στην Κίμωλο.

Κι εδώ προκύπτει το αυτονόητο στους περισσότερους ερώτημα. Γιατί η Κίμωλος να γυρεύει να πιστωθεί μέρος από τη δόξα αυτού του γεγονότος που διαδραματίστηκε κατά βάση στη γειτονική Μήλο, που την επιχείρησαν Σπετσιώτες και μόνο η ‘’ουρά’’ του συμβάντος σχετίζεται με το νησί μας και το σύνολο του περιστατικού;

Η απάντηση είναι εξίσου απλή. Αφού ξεκαθαρίσω σαν συντάκτης του κειμένου που διαβάζετε ότι δεν προσδοκώ με κανένα τρόπο να μειώσω την τιμή και τη δόξα που αξίζει στον καθένα που πολέμησε για την εθνική ανεξαρτησία, ούτε διακατέχομαι  από κάποιου είδους τοπικιστικό σωβινισμό, περιορίζομαι να τονίσω ότι παρά την έλλειψη επαρκών γραπτών μαρτυριών, μετά από σχολαστική έρευνα μπορώ να βεβαιώσω ότι έχουμε πλέον στη διάθεση μας όλα εκείνα τα ασφαλή τεκμήρια που μας οδηγούν χωρίς αμφιβολία στο συμπέρασμα, ότι ο ενορχηστρωτής όλης αυτής της μεγάλης επιχείρησης είχε όνομα, ταυτότητα και καταγωγή:

ΙΕΡΕΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ ΚΙΜΩΛΟΥ

ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΣΑΡΔΗΣ ΦΙΛΙΚΟΣ

(1772-1843)

Ότι θα ακολουθήσει στη συνέχεια θα ξεδιπλωθεί σε αρκετές συνέχειες γιατί πρέπει να ειπωθούν πολλά πράγματα που θα φωτίσουν σημαντικές πτυχές και της τοπικής αλλά και της γενικότερης νεώτερης ιστορίας μας και θα ήταν πολύ κουραστικό και λιγότερο ενδιαφέρον να κατατεθούν μια κι έξω.

Δεν είμαι μέλος της ομάδας που δημιούργησε και λειτουργεί την ιστοσελίδα που διαβάζετε φίλοι επισκέπτες και την οποία ανακάλυψα τυχαία. Σαν μεγαλύτερος δεν σας κρύβω πως έμεινα με το στόμα ανοιχτό όταν κατάλαβα πως νέοι άνθρωποι από το νησί μας έχουνε τη διάθεση να διασώσουνε μέσω διαδικτύου κομμάτια από την ιστορία του τόπου μας.

Έτσι αφού επικοινώνησα μαζί τους μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου τους ευχαριστώ που αποδέχτηκαν να παρουσιάσουμε από ‘δω το υλικό που συγκέντρωσα  και αφορά τη σημαντική όπως θα φανεί συμμετοχή της Κιμώλου στη μεγάλη επανάσταση του 21 ξεκινώντας συμβολικά σαν σήμερα που γιορτάζουμε τη μεγάλη επέτειο.

Για αρχή και για να μπαίνουμε στο κλίμα σταδιακά, καταχωρώ αυτούσια την αναφορά στο ‘’ρεσάλτο’’ της ιστοσελίδας sansimera και σας παρακαλώ κρατείστε σαν βάση την πληροφορία ότι ο Σπετσιώτικος στολίσκος έφτασε στα νερά μας … μετά από πληροφορίες ... Αυτή είναι η άκρη του νήματος  που παρακίνησε και τη δική μου έρευνα. Ποιος πότε πως και γιατί, ενήργησε όπως ενήργησε.

 Όσο για τον υποφαινόμενο, το παρατσούκλι με το οποίο υπογράφω όσα θ’ ακολουθήσουν είναι δηλωτικό της ταυτότητας μου ανάμεσα στους συμπατριώτες μου και δεν κρίνω πως χρειάζεται να πω κάτι παραπάνω γι’ αυτό.

ΚΑΛΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ

Κονδυλοφόρος

Σπετσιώτικο ρεσάλτο στη Μήλο

Οι Σπετσιώτες ήταν οι πρώτοι νησιώτες που συμμετείχαν στον εθνικό ξεσηκωμό.

Στις 3 Απριλίου του 1821 ο Γεώργιος Πάνου και ο Παναγιώτης Μπότασης υψώνουν τη σημαία της επανάστασης στην καγκελαρία (διοικητήριο) των Σπετσών. Αμέσως μετά, μία μοίρα του πανίσχυρου στόλου του νησιού, με επικεφαλής τη Λασκαρίνα Μπούμπουλη (Μπουμπουλίνα) και τον Μανόλη Ορλόφ, απέπλευσε για το Ναύπλιο, προκειμένου να ενισχύσει τους επαναστάτες που το πολιορκούσαν. Συγχρόνως, ένας άλλος σπετσιώτικος στολίσκος κατευθύνθηκε προς τη Μονεμβασιά για να υποστηρίξει από θαλάσσης την πολιορκία της καστροπολιτείας, με την κομβική σημασία για την τύχη της επανάστασης στην Πελοπόννησο.

Στις 11 Απριλίου οκτώ σπετσιώτικα πλοία αποσπάσθηκαν από την πολιορκία της Μονεμβασιάς και κατευθύνθηκαν στη Μήλο για να εξακριβώσουν τις πληροφορίες ότι εκεί ναυλοχούσαν τρία τουρκικά πολεμικά πλοία. Επικεφαλής του στολίσκου ήταν ο Νικόλαος Ράπτης και καπετάνιοι οι Νικόλαος και Βασίλειος Ορλόφ, Αναγνώστης και Παύλος Ανάργυρος, Γεώργιος Κούτσης  και Αναστάσιος Ανδρούτσος.

Τα τουρκικά πλοία (μία κορβέτα με 26 κανόνια, ένα μπρίκι με 16 κανόνια κι ένα μεταγωγικό με πολεμικό υλικό) ήταν όντως προσωρμισμένα στον κόλπο της Μήλου και είχαν προορισμό το Ιόνιο για να ενωθούν με τον τουρκικό στόλο που έπλεε πλησίον της νησίδας Μούρτος (κοντά στα σημερινά Σύβοτα της Θεσπρωτίας). Οι Σπετσιώτες τα κατέλαβαν με καταδρομική επιχείρηση, συναντώντας μικρή αντίσταση. Ιδού πώς περιγράφει τη συμπλοκή μια αναφορά της εποχής, που συνέταξε μάλλον ο Βασίλειος Ορλόφ:

«Τα σπετσιώτικα πλοία επρόβαλαν εις τους Τούρκους να παραδοθούν. Και το μεν βρίκιον και το τρανσπόρτο -το μεταγωγικόν- παρεδόθησαν ευθύς, η δε κορβέττα έκοψε τας γούμενάς της και εξελθούσα εις τα πανιά, ήρχισε να κτυπά. Αυτοί, χωρίς αναβολήν καιρού, ηθέλησαν να πέσουν επάνω της. Και επειδή ο άνεμος ήτο δυνατός, με το πέρασμα ενός πλοίου ερρίφθησαν 26 Έλληνες μέσα εις την κορβέτταν, η οποία είχε 90 Τούρκους και 20 ραγιάδες Έλληνας. Οι δε Τούρκοι εμαζώχθησαν προς το μέρος της πρύμνης, οι δε 26 Σπετσιώται κατέλαβαν το μέρος της πλώρης και επολεμούσαν με όλους. Αφού επήρε τον γύρον του το ελληνικόν πλοίον, εματάπεσεν επάνω της κορβέττας και την εξουσίαζε με θάνατον 79 Τούρκων και 7 Ελλήνων».

Σύμφωνα με άλλες πηγές, οι νεκροί Τούρκοι ήταν ελάχιστοι και αιχμάλωτοι των τριών τουρκικών πλοίων γύρω στους πεντακόσιους. Οι κάτοικοι της Μήλου ζήτησαν από τους Σπετσιώτες πλοιάρχους να σεβαστούν τη ζωή των αιχμαλώτων, φοβούμενοι την αντεκδίκηση του πανίσχυρου τουρκικού στόλου. Το ίδιο αίτημα υπέβαλε και ο Γάλλος πρόξενος στη Μήλο, Μπρεστ. Δεν εισακούσθηκαν ούτε οι Μήλιοι, ούτε ο Μπρεστ. Οι αιχμάλωτοι εσφάγησαν μέχρις ενός πρώτα στη Μονεμβασιά, όπου κατέπλευσε ο στολίσκος υπό τον Ράπτη στις 18 Απριλίου και οι τελευταίοι αργότερα στις Σπέτσες. Τα τουρκικά πλοία, αφού τους αφαιρέθηκε ότι πολύτιμο υπήρχε επάνω τους, καταστράφηκαν. Την ίδια τύχη είχαν και οι άνδρες ενός τουρκικού πλοίου που αιχμαλωτίσθηκε κοντά στην Κίμωλο.

Με το «ρεσάλτο της Μήλου» σχετίζεται κι ένα περιστατικό που συνέβη λίγο νωρίτερα πλησίον της Τήνου. Ένα σπετσιώτικο πλοίο συνάντησε μια αυστριακή γολέτα πλησίον της Τήνου, στην οποία επέβαιναν πενήντα Τούρκοι, με αποσκευές γεμάτες πλούτο. Οι Τούρκοι συνελήφθησαν αιχμάλωτοι και οι αποσκευές τους λαφυραγωγήθηκαν. Επρόκειτο για μια κλασική περίπτωση πειρατείας, μια συνήθεια που ήταν δύσκολο να εξαλειφθεί από πολλούς Έλληνες καραβοκύρηδες της εποχής εκείνης.

ΠΗΓΗ: http://www.sansimera.gr/articles/508#ixzz2wyXE3Gqs 

Ως ομάδα του History of Kimolos σας ευχόμαστε Χρόνια Πολλά λόγω της ημέρας και σας παραθέτουμε ένα απόσπασμα από το έργο Καπετάν Μιχάλης του Νίκου Καζαντζάκη:

<< Το ελληνικό γένος αν σώθηκε ως τα σήμερα, 

αν έζησε ύστερα από τόσους εχτρούς

- εξωτερικούς κι εσωτερικούς, προπάντων εσωτερικούς-

ύστερα από τόσους αιώνες κακομοιριά, σκλαβιά και πείνα,                                                                    το χρωστάει όχι στη λογική

-θυμηθείτε τους τρεις εμποράκους που ίδρυσαν τη φιλική εταιρεία, θυμηθείτε το '21              το χρωστάει στο θάμα.

Στην ακοίμητη σπίθα που καίει μέσα στα σωθικά της Ελλάδας.>>

Είσαι Έλληνας; Τι προσκυνάς; Σηκώσου απάνω! Εμείς και στους Θεούς ορθοί μιλούμε.

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

Συγχαρητήρια...

Τίτλοι τέλους για το Γηροκομείο της Κιμώλου...

Τρόφιμοι και εργαζόμενοι, πολλών μηνών απλήρωτοι, πετάχτηκαν στο δρόμο. Η επιθυμία λοιπόν, του μέγα ευεργέτη του νησιού μας, κύριου Αφεντάκη, να είναι για πάντα ανοιχτό το γηροκομείο δεν εκπληρώθηκε. Έτσι λοιπόν, κλείνει κάτι το οποίο εκείνος με τόση αγάπη δημιούργησε και άφησε στην Κίμωλο μας και τους Κιμωλιάτες. Ύστερα από αυτό που συμβαίνει, θεωρούμε πως οι άνθρωποι που κλήθηκαν να διαχειριστούν το ίδρυμα είναι λίγοι, με αποτέλεσμα να φτάσουμε σε αυτό το σημείο. Πραγματικά είναι κρίμα, αφού η διακοπή λειτουργίας του ιδρύματος έχει σοβαρες επιπτώσεις σε ανθρώπους, που ίσως δεν έχουν κάποιο δικό τους άνθρωπο να τους φροντίσει. Μπορεί να φανούμε ρομαντικοί, αλλά ευχόμαστε κάποια στιγμή να το ξαναδούμε ανοιχτό.

Η ομάδα του History of Kimolos

Ο Τραβουδιστής της Πολυαίγου...

Η ομάδα του History of Kimolos εύχεται σε όλους καλή χρονιά με υγεία και ευτυχία!!!

Πρόκειται για την πρώτη ανάρτηση του 2014 και επιλέξαμε να μοιραστούμε μαζί σας μια ιστορία από τα '' Κιμωλιακά (τόμος β)'' για την αδερφούλα της Κιμώλου, την εξίσου πανέμορφη με αυτήν, γειτονική Πολύαιγο! Ας απολάσουμε την ιστορία...

<< Πέρα στην Ηπόληβο υπάρχει η τοποθεσία Τραβουδιστής. Είναι στο δυτικό μέρος του νησιού κοντά στη θάλασσα.

Στο μέρος εκείνο ακούνε τη νύχτα, τα μεσάνυχτα, σφύριγμα. Όταν αρχίση να σφυράη, οι ψαράδες πρέπει να φύουνε. Όταν τραβουδή, δεν υπάρχει φόβος να μείνουν.

Ημένανε εκεί οι ψαράδες κ' ηψαρεύανε.

Όταν εσφυρούσε ηβγάναμε μισό ψωμί, το πετούσανε στο μέρος που των εσφύριζε κ' ηφεύγανε κ' ηρχόντανε στην Ψάθη κι αράζανε.

Στο νησί αυτό ηζούσε πολλά χρόνια ένας βοσκός, ο Δημήτρης Αφεντάκης. Το μαντρί( = κοπάδι) του το 'φηνε μολητό απάνω στο βουνό. Αλλά το΄βοσκε ο Τραβουδιστής. Λοιπό ο βοσκός ησηκώθηκε  μια νύχτα να δη, να μην έρθη το μαντρί( = το κοπάδι) και πέση μέσ' στ' αμπέλι και το βλέπει σωριασμένο( =συνηγμένον) κ' ήστεκε κ' ένας κοντά στο μαντρί.

Ο βοσκός ενόμιζε πως ήτανε κανένα καϊκι κ΄ηπήαινε για να του πάρη το μαντρί. Έτσι γυρίζει και μπαίνει στο σπίτι και παίρνει το περίστροφο κ' εχτύπησε τον Τραβουδιστή. Ο Τραβουδιστής του 'πε << Θα σου βγάζουνε κόκκαλα από το ποδάρι σου>>. Την άλλη μέρα, αφού ξημέρωσε, ο βοσκός ηπήε στο μέρος που χτύπησε τον άνθρωπο( δηλ. τον Τραβουδιστή) κ' είδε αίματα. Τα αίματα συνεχίζουνταν στη Διαμαντοσπηλιά.

Αυτός εφοβήθηκε και δεν μπήκε στην Διαμαντοσπηλιά. Μετά τον έπιασε και τον πονούσε το ποδάρι. Ύστερις ήνοιξε πληγή κ' ήβγαιναν κοκκαλάκια από την πληγή. Ο κόσμος τότε του έλεγε: '' Αν ηχανούντανε ο Τραβουδιστής, θα 'χανούντανε και ο βοσκός''.

Ο Τραβουδιστής της παραδόσεως ταύτης πρέπει να θεωρηθή, ότι ήτο ο προστάτης δαίμων της νησίδος, δηλ. το στοιχειό, το οποίον κατωκεί εις την Διαμαντοσπηλιάν.>>

Τη νύχτα που μιλούν τα ζώα...

Λόγω των ημερών θεωρήσαμε καλό να σας παραθέσουμε, στην τελευταία μας ανάρτηση για το 2013, μια ιστορία η οποία αναγράφεται στα " Κιμωλιακά,( τόμος Β' )" και αναφέρεται σε ένα έθιμο που συνήθιζαν να κάνουν οι πρόγονοί μας την παραμονή των Χριστουγέννων.

Η κερά Κατερίνα η Χριστοδουλίνα, μιά απ' τις κόρες του Γιαννάκη του Χωροεπισκόπου, νοικοκυρά ξεχωριστή, μόλις σκοτείνιασε του Χριστού την παραμονή είπε στους γυιούς της τον Αγγελέτο, τον Κωσταντή, το Γιάννη και τον Αντώνη, να πάνε στη θεμωνιά, πέρα στον αη Μάμα, το Χριστόψωμο για τα βούδια. Είχε δα ετοιμάσει καλοζυμωμένα με τη ζαφορά τους, όπως συνηθίζεται στην Κίμωλο, ένα του Χριστού, ένα του σπιτιού και ένα για τα ζώα.

- Να πάμε και μεις, Μάνα; είπαν οι δυό της κόρες η Γαρουφαλιά και η Χαρίκλεια.

-Κάτσετ' επαδά πού κάθεστε θυγατέρες, γιατί  έχομε πολλές δουλειές να κάνωμε απόψε και θέμε να πάμε και στο Χριστό, στο Κάστρο και , γυρίζοντας στον μεγάλο. Θωρείς, γυιέ μου Αγγελέτο, να βάλης στη μαζιαούρα (φατνί) το Χριστόψωμο, να το κάνης κομματάκια και να το ανακατέψης με τ' άχερα. Μα κύτταξε να φύης <<ντελόγγου>>, γιατί άμα κάτσης στην μάντρα κι <<αυκριστείς>> θα βουβαθής.

-Μα ιντάναι, Μάνα, αυτά που μου λές;

-Ετσαδά που σου λέω να κάμης, γιατί, γυιέ μου, το βράδυ του Χριστού τα ζώα, άμα φάνε το σταυρό απ' το Χριστόψωμο, μιλούνε. Και όποιος ακούει τη μιλιά εκείνη βουβαίνεται. Κύτταξε, μονάχος εσύ να μπής στη μάντρα, ο Κωσταντής με το Γιάννη και τον Αντώνη να περιμένουν απόξω.

Τα παιδιά ξεκίνησαν να κάνουν το θέλημα της Μάνας κι η κερά Χριστοδουλίνα, αφού έρριξε μπόλικο φαί στις κόττες, γιατί είχε ακούσει απ΄τη Μάνα της πως, σαν αύριο, που περνά ο Χριστός, ρωτά τα ζωντανά αν είν' ευχαριστημένα, γύρισε μέσα και άναψε φωτιά στην <<παροστριά>>, <<για να μη κατέβγουνε κατ' απ' το φλάρο οι καλλικατζιάροι>>.

Στην παγερή Δεκεμβριανή νύχτα της Παραμονής με τη γλυκειά αστροφεγγιά, ο Κωσταντής με το Γιάννη και τον Αντώνη επερίμεναν έξ' απ' την μάντρα ώσπου να κόψη το Χριστόψωμο ο Αγγελέτος και να το βάλη στο φατνί, να το ανακατέψει με τ' άχερα. Κι όταν ο μεγάλος βγήκε γρήγορα, στάθηκαν κι οι τέσσερις αμίλητοι κι αφιγκραζόντουσαν... Κι οι θόρυβοι πούκανε το αεράκι στη μεγάλη ξυλοκερατιά, το τρίξιμο της στέγης και του παραθυρόφυλλου τους φάνηκε σα μακρυνή μιλιά των ζωντανών...

Απόψε ήταν μεγάλη βραδυά για τα βούδια. Είχαν συντροφέψει το Χριστό στη Γέννα Του. Τον είχαν ζεστάνει με την ανάσα τους. Σαν απόψε Του είχαν δανείσει το φατνί τους για λίκνο και... σιγοψυθίριζαν τις αναμνήσεις αυτές που... από μάνα σε παιδί μεταδίδοντα σ' όλες τις γενεές των ζωντανών.

Την συνήθεια του ταίσματος των βουδιών με Χριστόψωμο τη βραδυά της Παραμονής, μετέφεραν και στην Κίμωλο οι Σιφνιοί μαζί με την εικόνα της <<Παναγίας>> που έφεραν οι δώδεκα οικογένειες που εγκαταστάθηκαν εκεί. Μόνο που οι Κιμουλιάτες ταγίζουν και τα μικρά ζώα Χριστόψωμο. Όσα τουλάχιστον μνημονεύεται πως παραστάθηκαν στη Γέννησι του Χριστού μας. Και που το Χριστόψωμο του σπιτιού το αφίνουν ως του Αγ. Βασιλείου απάνω στο  τραπέζι και το κόβουν την <<Πρωτοχρονιά>> και τη <<Βασιλόπηττα>> των Θεοφανείων.

'Ετσι τα κοινά έθιμα και οι κοινές παραδόσεις δένουν, όσο οι αιώνες περνούν, πιο στενά τα ωραία μας νησιά με την ποιητική ψυχή, με τη θερμή πίστι τη Χριστιανική, με την προσκόλλησι στην ωραία συνήθεια της Λαλάς που λιγώνει την καρδιά από συγκίνησι, κάθε φορά που επαναλαμβάνεται στις μεγάλες γιορτές της Χριστιανωσύνης...

Πόσο οι ξενητεμένοι θυμόμαστε τις ημέρες αυτές τη γλυκειά Πατρίδα, πόσο νοσταλγούμε τα αγιασμένα εκείνα πρόσωπα που μας άφισαν, πολύτιμη παρακαταθήκη, τα ωραία μας έθιμα με την τόσο βαθειά σημασία...

Και δεν μπορούμε, αλλοίμονο! μεσ' στην πολιτεία να ταγίσωμε  τα βούδια το Χριστόψωμό τους, πληρώνοντας με την ωραία αυτή ευγνωμοσύνη τη συντροφιά τους στο Χριστό... ούτε ν' ακούσωμε ξεμακραίνοντας τα σιγομιλήματά τους...

Η ομάδα του History of Kimolos σας εύχεται καλές γιορτές με υγεία και ευτυχία!!!

Ένα Γερμανικό Καταφύγιο...

(Το Παλιόκαστρο, όπως φαίνεται από τις Κεφαλές)

Όσο περισσότερο εξετάζουμε την ιστορία του νησιού μας, τόσο περισσότερα πράγματα ανακαλύπτουμε που μας εκπλήσσουν. Στη συγκεκριμένη ανάρτηση θα μιλήσουμε για το Γερμανικό καταφύγιο, το οποίο βρίσκεται στο υψηλότερο βουνό της Κιμώλου, που ονομάζεται Παλιόκαστρο.

Το Παλιόκαστρο λοιπόν, από την αρχαιότητα, αποτελεί μία πολύ σημαντική τοποθεσία για την Κίμωλό μας, με καλά κρυμμένα μυστικά, τα οποία θα παρουσιάσουμε στο πολύ κοντινό μέλλον.
Σήμερα θα ασχοληθούμε με ένα απομεινάρι της Γερμανικής κατοχής στον τόπο μας, το Γερμανικό καταφύγιο.

Οι ιστορίες που διηγούνται οι γέροντες, όσο τις ψάχνεις βγαίνουν αληθινές. 'Ετσι ορισμένες διηγήσεις έχουν να κάνουν με ένα καταφύγιο που έφτιαχναν οι Γερμανοί στην κορυφή του βουνού, αλλά δεν μπόρεσαν να το ολοκληρώσουν.
 Κάποιοι μάλιστα ισχυρίζονται πως οι Γερμανοί ήθελαν να κάνουν διαμπερές το βουνό, κάτι που δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε από κάπου. Άλλοι έλεγαν ότι το βουνό (Παλιόκαστρο) χρησιμοποιήθηκε όχι μόνο στον Β' αλλά και στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, ισχυρισμό που επίσης δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε.

Αυτό που επιβεβαιώνουμε όμως με σιγουριά, είναι ότι όντως υπάρχει ένα ημιτελές καταφύγιο στην κορυφή του βουνού, γεγονός που επαληθεύει και ο δικηγόρος Χαρίδημος Γ. Μουστάκας στο εξαίρετο βιβλίο του '' Περί του προιστορικού πολιτισμού των Κυκλάδων Νήσων η Νήσος Κίμωλος'' που μεταξύ άλλων αναφέρει: << Παρετήρησα ότι οι Γερμανοί κατά την κατοχήν της νήσου κατά τον τελευταίον πόλεμον (1940-1945) είχον κατασκευάσει επί της κορυφής δύο πυροβολεία δια την τοποθέτησιν εν αυτοίς αντιαεροπορικήν τηλεβομβών πιθανώς προς απόκρουσιν επιδρομή συμμαχικών αεροπλάνων κατά της Μήλου ην ισχυρώς κατείχον οι Γερμανοί. Είχον επίσης κατασκευάσει εκεί εν καταφύγιον εσκαμμένον εντός του βράχου της νοτίου πλευράς και κάτωθεν των προρηθέντων πυροβολείων>>.

Όταν λοιπόν ακούς και διαβάζεις τέτοια πράγματα δεν έχεις παρά να ψάξεις να τα βρεις. Αυτό κάναμε κι εμείς. Έτσι, μετά από μια πολύωρη αλλά πανέμορφη πεζοπορία στο βουνό και μετά την δύσκολη ανάβαση στην κορυφή, είχαμε φτάσει στον στόχο μας που σας τον παρουσιάζουμε στις φωτογραφίες που τραβήξαμε.

Ο παράδεισός μας κρύβει τόσα μυστικά που μας έχουνν αφήσει άναυδους, και πιθανόν θα αφήσουν και εσάς, καθώς όλα θα παρουσιαστούν στην σελίδα αρκεί να υπάρχει υπομονή.
Άλλωστε αυτός ήταν ο λόγος που δημιουργήθηκε η ομάδα και η σελίδα: για να ταξιδέψουμε μαζί στην ιστορία του τόπου μας γνωστή και μη.

Κίμωλό μου, παράδεισό μου!!!!

                        (Οι τρύπες στο εσωτερικό του καταφύγιου. Πιθανόν να υπήρχαν για να βάζουν                                               τους δυναμήτες ή τα φουρνέλα όταν τα κατασκεύαζαν)

(Φαίνεται η Μήλος στο βάθος)

(Τα σημεία που μπορούσαν να ελέγχουν από το καταφύγιο)

(Φαίνεται και η Πολύαιγος)

Ο Γέροντας της Κίμωλος (Μέρος 2ο)

Οι κτίτορες του Άη Γιώργη στο Αγιονήσι και οι προφητικές κουβέντες του Βίδι- Βίδι

Τούτο το σημερινό νησί του Άη Γιώργη ονομαζόταν κάποτε <<Αγιονήσιον ή Αγιονήσι>>. Είναι βέβαια μεταβυζαντινή ονομασία και απαντάται αρχικά κατά το 1700 σε συγίλλιο (επίσημο εκκλησιαστικό έγγραφο με σφραγίδα) του Πατριάρχη Καλλίνικου Β' (1694-1702).

Υπάρχει πιθανότητα ο πρώτος κτίτορας του Μονυδρίου, το έτος 1650 που εκαλείτο <<Αθανάσιος>>, ανεγείροντας με θεική διάθεση <<εκ βάθρων>> τον ιερόν ναόν του Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου να ήταν αυτός, που έδωσε σ' ολόκληρο το βραχώδες κι απομονωμένο μικρό νησί, το όνομα <<Αγιονήσι>>. Πιο παλιά το ίδιο νησί φέρνει την ονομασία <<Μινώη>>.

Από κει και πέρα το Μοναστηράκι τ' Αη- Γιώργη είχε πάντα τους κληρονόμους του, που θα το φροντίζουν, θα το εξωραίζουν και θα το συντηρούν από τη φθορά του χρόνου. Ένας από αυτούς ήταν ο εγγονός του πρώτου κτίτορα- Αθανάσιος και αυτός. Το παραλαμβάνει το 1700, το εξωραίζει και ζητά αό τον Πατριάρχη Καλλίνικο το Β' (1702) να το ανακηρύξει <<Σταυροπηγιακόν>> με συγίλλιον, για να εξαρτάται και προστατεύεται κατ' ευθείαν απ' τον Πατριάρχη. Γι' αυτό και πάνω στο θόλο της εκκλησίας στερεωνόταν σιδερένιος σταυρός με χαραγμένη την ευχή του σταυροπηγίου.

Αργότερα ο Αθανάσιος θα ασπασθεί το μοναχικό βίο, θα ιερωθεί και τελικά, αφού μείνει για πολλά χρόνια στο ναό, θα γίνει ηγούμενός του μέχρι το 1746, όπου θα μετακινηθεί οριστικά στη Σμύρνη (εκεί και παροικία των Κιμωλίων). Το 1746 βρίσκουμε ηγούμενο και ανακαινιστή του Μοναστηρίου τον Ιερομόναχο <<Ιωαννίκιον>>. Το 1796 ένας άλλος ηγούμενος- ο <<Νεόφυτος Σάρδης>> - φτάνει στην Κωνσταντινούπολη για να επικυρώσει ξανά από τον Πατριάρχη Γεράσιμο τον Γ' την σταυροπηγιακή αξία του( με έκδοση νέου συγιλλίου) του παραπάνω Μοναστηριού.

Το 1797 ο ηγούμενος <<Νεόφυτος Σάρδης>> μεταβαίνει με το συγίλλιο στη Σμύρνη για να συναντήσει την ανηψιά του κτίτορα Αθανασίου- Μαρία <<Κιμιλιώτισσα>> Κιάρλη- στην οποία είχε μεταβιβασθεί το Αγιονήσι με τη Μονή του και ζητά να τον καταστήσει προιστάμενο του Αγίου Γεωργίου. Έτσι κι έγινε, μέχρι το 1802 περίπου που πέθανε ο Νεόφυτος στην Κίμωλο.

Το 1815 η Μαρία Κιάρλη με πωλητήριο γράμμα που συντάσσει με την κόρη της Μαρούλα στην Σμύρνη, παραχωρεί αντί 140 γροσίων το Μονύδριον τ' Αη Γιώργη στο Αγιονήσι της Κιμώλου, στον Ιερώνυμο Σάρδη>>.

Το 1830 μετά το θάνατο του Ιερώνυμου το Αγιονήσι πωλείται με δημοπρασία σε κάποιο Κωστ. Μπολλανάκη, που τον ίδιο χρόνο το μεταβιβάζει μαζί με το Μοναστήρι στο Φιλικό Οικονόμο π. Αντώνιο Β. Σάρδη από την Κίμωλο (που ήταν ανιψιός του Ιερομόναχου Νεόφυτου Σάρδη).

Οι απόγονοι του Ιερέα Αντωνίου Σάρδη θ' αναθέσουν τη φύλαξη και συντήρηση του Μονυδρίου στον αναχωρητή Μοναχό Γεώργιο Δημ. Ράμπια ή Βίδι - Βίδι που η ιαματική επέμβαση του Μεγαλομάρτυρα , στους πόνους από το δραματικό εκείνο κάψιμο του 1896 στο Κάστρο της Κιμώλου, τον υποχρεώνει να αφοσιωθεί και να υπηρετήσει την εκκλησία του, γύρω στα σαράντα χρόνια συνέχεια. 

Αλλά ας κάνουμε άλλη μια επεξήγηση:

Όπως μας πληροφορεί ο μακαριστός π. Ιωάννης Ράμφος η δεξιά πλευρά της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου χρησίμευε και σαν μεσοτοιχία ενός άλλου ομοίου κτίσματος που οι Κιμωλιάτες το αποκαλούσαν <<Φραγκοκκλησιά>>. Φαίνεται πως δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ σαν ναός. Παρ' όλα αυτά, οι Φράγκοι συνήθιζαν όπου λειτουργούσε ορθόδοξο Μοναστήρι να στήνουν και ένα δικό τους ναό ή <<Αλτάριο>> (Αγία Τράπεζα). Και ειδικά κοντά στον Αη Γιώργη, αφού τον τιμούσαν κι αυτοί σαν θαλασσινό Άγιο και προστάτη των καραβιών τους.

Μήπως όμως πήραμε κι εμείς από τους Φράγκους αυτό το πλάτεμα των ιδιοτήτων του Μεγαλομάρτυρα και τον υπερυψώσαμε τιμητικά σε θαλασσινό Άγιο( μία δηλαδή εξισορρόπηση δυνάμεων στο Αιγαίο;) Αλλιώς πως μπορεί να εξηγηθεί γιατί ονομάτιζαν ολόκληρα νησιά, λιμάνια με τη χάρη του; ή γιατί κτίζαν τις εκκλησιές του κοντά στη θάλασσα;

Παράβαλε το Αγιονήσι του Αη Γιώργη.

Αη Γιώργη στα Πράσσα, Αη Γιώργη στο Αμόνι( απέναντι από τα Πολώνια- Μήλου).
<<Σαν Τζώρτζ>> ολόκληρο νησί, στην είσοδο του Σαρωνικού( ένας αντικαταστάτης Άγιος, μετά τον Ποσειδώνα στο Σούνιο).
Αη Γιώργης στα παραθαλάσσια των Καμαρών, του Κοντού, του Πλατυγιαλού, του Κάστρου, της Χερόνησος στη Σίφνο.
Αη Γιώργης το ξακουστό λιμάνι του Πειραιά στο Κερατσίνι.
Αη Γιώργηδες στη θάλασσα χωρίς τέλος.

Κάτι ήξερε λοιπόν από τα παρακάτω ο <<Καλόγερος της Κίμωλος>>, γι' αυτό με τη μικρή φελούκα που ταξίδευε, δε λογάριαζε ποτέ τρικυμία. Όσο για τα πανηγύρια του, πάντα τον έπιανε η βίδα και το μεράκι, ήπινε, τραγουδούσε, χόρευε, αλλά και σπούσε συνέχεια: Άσχετα πως όλη τη χρονιά μετά, αγωνιζόταν να τα αντικαταστήσει στη θέση τους με τις προσφορές των συμπατριωτών του.

Ω Παναγιά μου του Μπαλή

κτισμένη με το πώρι

γαλήνεψε τη θάλασσα

να έρθει ο παπόρι........

Ω Παναγιά μου του Μπαλή 

και Άη μου Αντύπα

Ω που να δω στου Στεφανή 

την κεφαλή μια τρύπα

Στην Κίμωλο κοιμόταν πάντα στο κελί της Παναγιάς, που ήταν κάτω απ' το Ιερό. Η φτώχεια όμως και η κακομοιριά τον ακολουθούσε συνέχεια. Κι όταν καμιά φοράτον φοβέριζαν πως απ΄την αφροντισιά του θα μείνει άταφος, εκείνος είχε κουράγιο να απαντά στοχαστικά και πολύ φιλοσοφημένα:

<<Και και... η βρώμα μου θα με θάψει..>>

Ήταν μια θλιβερή αλήθεια, που ρίζωσε σαν παροιμιώδης φράση στους Κιμωλιάτες.

Κάποτε ο Μανώλης Αφεντάκης του Παπά, του έβαλε ένα στοίχημα. Του ΄πε πως αν κουρευτεί και ξυριστεί σαν αυγό θα του δώσει ένα πεντακοσάρικο( κομμένο τότε στις 375 δραχμές εποχή του 1930). Εκείνος έκανε το χέρι πέρα, άρπαξε το χαρτονόμισμα, ήκατσε στην καρέκλα του κουρέα Γιάννη Πετράκη( πατέρα του Μανωέλου) και ηγίνηκε γουλί. Την άλλη μέρα, όταν μπήκε στο Ιερό, να βοηθήσει τον Παπά - Σπύρο στη λειτουργία, ο Παπάς απόρησε και του είπε: - βρέ Γιώργη τι χάλια είναι αυτά; και ο φτωχοκαλόγερος  του απάντησε πολύ εύστοχα:

-<<Και και... Παπά Σπύρο, ούτε και Συ έχεις μυαλό. Μαλλιά και γένια ξαναφυτρώνουνε, τα λεφτά όμως πού ξαναβρίσκονται;>>

Η πείνα στην περίοδο της κατοχής τον έκανε να υποφέρει όπως δυστυχώς και πολλοί άλλοι Κιμωλιάτες - χωρίς καμία ελπίδα σωτηρίας και ενδυνάμωσης. Ο <<Βίδι - Βίδι>> δεν είχε την ικανότητα να σκύψει και να κόψει μια φουχτιά χόρτα, ούτε να πλύνει και να καθαρίσει το σώμα του.

Έτσι ένα πρωινό δεν άνοιξε καθόλου το πορτέλο από το κελί της Παναγιάς. Ο Γέροντας ήταν τώρα θύμα της πείνας, και κατοχής. Πολύ αργά τον πείραν είδηση οι γυναίκες της γειτονιάς.

Και για να μην βρωμίσει το λείψανό του τρέξανε πρόθυμα να τον ταιριάσουν για το στερνό ταξίδι στην αιωνιότητα. Ήταν η νεωκόρος Μαρία Κάτση (Συρινάκενα), η Αγγελική Ράμφου ( Καλλιπολίτη), η Αγλαία Αφεντάκη (του Αργύρη). Κοντά τους για ενίσχυση όσοι είχαν κουράγιο να στέκουν όρθιοι: ο Γιάννης Βορδώνης και ο Γιώργης Μαγκανιώτης. Αυτοί τον μεταφέραν στο κοιμητήρι χωρίς ένα περισευούμενο δάκρυ για να τον κλάψουνε.

Και ούτω η προφητεία του καλόγερου επαληθεύει τα γενόμενα:

<<Και και... η βρώμα μου θα με  θάψει>>

Και ασφαλώς τον έθαψε.

Από το 1980 το νησί του Αη Γιώργη μαζί με το ερειπωμένο πια Μονύδριον του Αγίου και την παρακείμενη φραγκοκλησιά, είχε αγοραστεί από τον Κιμωλιάτη εφοπλιστή Κώστα Βεντούρη, που κι αυτός είχε τιμήσει τον θαλασσινό Άγιο, ονομάζοντας έτσι το επιβατικό πλοίο του <<Αη Γιώργη>>.

Όπως μαλιστα πληροφορούμαι, τόσο η εκκλησία, όσο και ο περίγυρός της, έχουν συντηρηθεί και επισκευασθεί άριστα.

Όμως εγώ θα επανέλθω στον καλόγερο της Κιμώλου, στον αξέχαστο <<Βίδι - Βίδι>> για να υπενθυμίσω στους σημερινούς κτίτορες κάτι που σημειώνει και ο μακαρίτης π. Ιωάννης Ράμφος στην έρευνά του.

...<<Εκείνο που ζητάει η ψυχή του φτωχοκαλόγερου είναι να μεταφερθούν τα κόκκαλά του κοντά στο Μοναστήρι και στη μάνα του τη θάλασσα, συντροφιά με τις καλλικατσούδες, τα μαυροπούλια και τα γνωστά βραχάκια, τις <<Κασέλες>> και την <<κουτσουλιά>>.

Απ' αυτήν την άκρη, θ' αγναντεύτει το πέλαγος, για να μην του το πάρει κανείς άλλος αυτό το προνόμιο>>!...