Το '21 ξεκίνησε στην Κίμωλο (Μέρος 2ο)

Στο πρώτο μέρος του χρονικού που αφορά τη σχέση της Κιμώλου με την επανάσταση του 21 κατατέθηκε χωρίς άλλα στοιχεία ο ‘’υπαινιγμός’’ ότι ο ιθύνων  νους της πρώτης ναυτικής επιτυχίας των επαναστατημένων ελλήνων,  ήτανε ο ιερέας της Κιμώλου Αντώνιος Σάρδης. Θαρρώ πως έφτασε η στιγμή ν’ αρχίσουμε να συναρμολογούμε τα κομμάτια που διαμορφώνουνε τον καμβά αυτής της ξεχωριστής ιστορίας.

Κατ’ αρχήν τη σχέση του με το συγκεκριμένο γεγονός την αποκαλύπτει ο ίδιος και μάλιστα εγγράφως και επισήμως. Το 1836 καταθέτει μεταξύ άλλων στην επιστολή που έστειλε προς ‘’Την επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίου Εκπαιδεύσεως Γραμματείας της Επικρατείας’’ σαν μέρος της προσπάθειας που κατέβαλε για να του απονεμηθεί σύνταξη εκ μέρους του νεοσύστατου ελληνικού κράτους για τις υπηρεσίες που προσέφερε στον απελευθερωτικό αγώνα:

… Εις δε το χιλιοστόν οκτακοσιοστόν (εικοστόν) πρώτον έτος κατά την αρχήν της επαναστάσεως μας  φθάσα(σα) μια κουρβέτα πρώτης τάξεως εις την νήσο μας, έστειλον είδησιν εις τα των Πετζοτών (Σπετσιωτών) πλοία και φθάσαντα εκείσε ομού με αυτούς συνελάβωμεν αυτήν χωρίς ν’ απολαύσω εξ αυτής ουδέ λεπτόν…

Είχε βλέπετε την ατυχία το 1827 μετά το τέλος της επανάστασης να συλληφθεί από Σφακιανούς πειρατές κάτι που υποχρέωσε την οικογένεια του να ρευστοποιήσει το σύνολο της διαθέσιμης περιουσίας για να πληρώσει τα αναγκαία για την απελευθέρωση του λύτρα με αποτέλεσμα ν’ ‘’απαλλοτριωθεί’’ κάθε διαθέσιμος προς επιβίωση οικονομικός πόρος για τον ίδιο και τα μέλη της οικογένειας του.  Η μαρτυρία βρίσκεται στο βιβλίο του σπουδαίου Σιφνιού ιστορικού Σίμου Συμεωνίδη που αφορά τη ζωή και τη δράση του κιμουλιάτη ήρωα και εκδόθηκε μέσω της εφημερίδας Κιμωλιακά Νέα το 2000.

Εκείνο που κάνει μεγάλη εντύπωση στη σχετική περικοπή είναι η τρομερή απλότητα και σιγουριά στη διατύπωση … έστειλα είδηση … και ήρθανε αμέσως. Η ίδια σιγουριά για την αξιοπιστία της σχετικής πληροφορίας και του προσώπου που την κομίζει υπάρχει και στην πλευρά των Σπετσιωτών όπως τονίζει ο Βασίλης Ορλώφ που φέρεται να συντάσσει τη σχετική αναφορά στο κείμενο που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά. Εδώ πρέπει  να τονίσουμε ότι με τ’ όνομα Ορλώφ  δεν υποδηλώνεται ούτε ο ρώσος ναύαρχος ούτε κάποιος άλλος ρώσος αξιωματούχος. Το Ορλώφ ήτανε προσωνύμιο σπετσιώτικων οικογενειών που είχανε πάρει μέρος στα Ορλωφικά το 1770. Στον συγκεκριμένο οικογενειακό κλάδο ανήκε και ο δεύτερος σύζυγος της Μπουμπουλίνας Δημήτριος Λαζάρου-Ορλώφ.

Ενδεχομένως  να υποθέσει κάποιος πως ο υπογράφων την επιστολή ιερωμένος τα ‘’φούσκωνε’’ λιγάκι προκειμένου να προωθήσει την υπόθεση του. Σε άλλες περιπτώσεις θα μπορούσε κανείς να το εικάσει. Όχι όμως στην περίπτωση του συγκεκριμένου ακτιβιστή ρασοφόρου που διέθετε μεταξύ άλλων τίτλο συμμετοχής του στη φιλική εταιρεία, πιστοποιητικό παροχής ‘’πολεμικών εκδουλεύσεων’’ υπογεγραμμένο από τον ίδιο τον Ανδρέα Μιαούλη αλλά και ακαταμάχητα τεκμήρια που φανερώνουν την ιδιαίτερη σχέση του με το νησί των Σπετσών.

Ας αφήσουμε τη ροή των γεγονότων να ξετυλίξει το κουβάρι της σπουδαίας πολεμικής επιχείρησης από στοιχεία που αντλούμε από την ιστοσελίδα spetses wordpress και το αρχείο του ιστορικού πρόκριτου του νησιού Χατζηγιάννη Μέξη όπως περιγράφονται στο βιβλίο του Εμμανουήλ Λούζη.

Στα τέλη του 1818, με σουλτανικό φιρμάνι ο Μέξης διορίσθηκε «Ναζίρ» των Σπετσών δηλαδή ο πρώτος των προκρίτων, έχοντας υπό τις διαταγές του τον «Ζαπίτη» (διοικητή) του νησιού. Ο διορισμός αυτός σηματοδοτεί την αυτονόμηση και τυπικά πλέον του νησιού, από την διοίκηση της Ύδρας.

Κατά τις προεπαναστατικές εμφύλιες διαμάχες των Σπετσιωτών, τα αίτια των οποίων εντοπίζονται στη φιλαρχία και φιλοπρωτία των δύο ισχυρότερων οικογενειών του νησιού, των Μέξηδων και των Μποτασαίων, ο Χ’’Γιάνης Μέξης αρχηγός της «αριστοκρατικής» μερίδας υπερίσχυσε των αδελφών Γκίκα και Παναγιώτη Μπόταση που ήσαν οι αρχηγοί της αντίπαλης «λαϊκής» μερίδας. Οι διαμάχες ανάμεσα στις δύο παρατάξεις συνεχίσθηκαν μέχρι τις παραμονές της Επαναστάσεως. Τότε, «… εν αναμονή της εξέγερσης των Ελλήνων κατά των Τούρκων, πρυτάνευσαν άλλες διαθέσεις, κυριάρχησε το συναίσθημα της φιλοπατρίας, οι διαφορές και διαμάχες παραμερίστηκαν και επήλθαν η συμφιλίωση, η σύμπνοια και η συνεργασία, τόσο απαραίτητες για την αντιμετώπιση του κοινού εχθρού»[Σημ.3].

Αμέσως μόλις άρχισε η Επανάσταση, οι Πελοποννήσιοι ανήγγειλαν προς τους Σπετσιώτες και τους Υδραίους τα γεγονότα, τονίζοντες την ανάγκη της άμεσης σύμπραξης. Όπως γράφει ο Ανάργ. Χατζηαναργύρου: «το κοινόν φρόνημα εξηγέρθη εντονώτατα εν Σπέτσαις το παραυτίκα και ην έτοιμον να εκραγή, πλην δεν προέβησαν εις έργον οι οικοκυραίοι αμέσως»[Σημ.4].

Χατζηγιάννης Θ. Μέξης (1756-1844). ΄Εργο του ζωγράφου Δημήτριου Μπισκίνη.

Η διστακτικότητα του Χατζηγιάννη Μέξη και μεγάλης μερίδας των Σπετσιωτών προκρίτων, όπως εξάλλου  και των Κουντουριώτηδων και του συνόλου σχεδόν των προκρίτων της Ύδρας[Σημ.5] οφειλόταν κυρίως στο γεγονός ότι δεν είχαν πειστεί απολύτως από τις διαβεβαιώσεις των απεσταλμένων της Φιλικής Εταιρείας, σχετικά με την άρτια προετοιμασία και οργάνωση του Αγώνα. Δεν πρέπει ακόμη να μας διαφεύγει το γεγονός, ότι οι καραβοκυραίοι διακινδύνευαν πολύ περισσότερα πράγματα απ’ ότι οι Πελοποννήσιοι ή οι Στερεοελλαδίτες. Συγκεκριμένα, τα νησιά είχαν εξασφαλίσει καθεστώς αυτοδιοίκησης με μοναδική υποχρέωση την πληρωμή των φόρων και την αποστολή ναυτών (των μελλάχηδων) για την επάνδρωση των πλοίων του οθωμανικού στόλου. Οι Σπετσιώτες μάλιστα, είχαν καταφέρει να απαλλαγούν από την υποχρέωση να στέλνουν ετησίως 100 ναύτες, καταβάλλοντας 300-500 γρόσια για κάθε ναύτη. Επίσης, οι καραβοκυραίοι θα συμμετείχαν στον πόλεμο με τα πλοία τους, που ταυτίζονταν με την περιουσία τους και το κεφάλαιό τους, πράγμα που σημαίνει ότι οι ζημιές που θα υφίσταντο κατά τις εχθροπραξίες, δεν θα ήταν δυνατό να αποκατασταθούν πλήρως, ακόμη και εάν ο αγώνας θα είχε αίσια έκβαση. Οι Σπετσιώτες ιδιαίτερα, είχαν νωπές ακόμη τις μνήμες από την ολοκληρωτική καταστροφή της πατρίδας τους, όταν έλαβαν μέρος στα Ορλωφικά. Όμως, παρά τους ενδοιασμούς τους οι Σπετσιώτες έστειλαν, στις 30 Μαρτίου, στο στρατόπεδο του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, 5000 δεσμίδες πυριτιδοβολών (φυσικιών).

Όσο περνούσαν οι μέρες, επλήθαιναν και οι αγωνιώδεις εκκλήσεις από τους προκρίτους της Πελοποννήσου προς τους ομολόγους τους των Σπετσών και της Ύδρας. Ο Χατζηγιάννης Μέξης μετέβη στην Ύδρα, προκειμένου να συνεννοηθεί με τους Υδραίους ώστε τα δύο νησιά να επαναστατήσουν από κοινού. Ο Μέξης συναντήθηκε και συζήτησε με τους Υδραίους προκρίτους·  συμφώνησαν μεν για την ανάγκη της εξέγερσης, δεν μπόρεσαν όμως να ορίσουν την ημέρα έναρξης της Επαναστάσεως στα νησιά, καθώς οι Υδραίοι πρόκριτοι αντιμετώπιζαν προβλήματα λόγω του κινήματος του πλοιάρχου εταιριστή Αντωνίου Οικονόμου, ο οποίος από τις 26 Μαρτίου είχε καταλύσει την τοπική αρχή και ασκούσε «δικτατορική» εξουσία.

Στο μεταξύ η εξέλιξη των γεγονότων στις Σπέτσες ήταν ραγδαία. Το Σάββατο 2 Απριλίου, έγινε σύσκεψη των προκρίτων του νησιού, στο σπίτι του φιλικού Γεωργίου Πάνου. Οι περισσότεροι από τους συγκεντρωθέντες πρότειναν πάλι την αναβολή μέχρις ότου βγει στον Αγώνα και η Ύδρα. Έτσι η σύσκεψη έληξε χωρίς να ληφθεί καμία απόφαση. Μετά το συμβούλιο όμως, οι Παναγιώτης Μπότασης, Γεώργ. Πάνου, Βασίλειος Ν. Λαζάρου-Ορλώφ, Δημήτριος Σκλιάς, Ηλίας Θερμισιώτης και Αναστάσιος Ανδρούτσος, δηλαδή οι πρώτοι Σπετσιώτες φιλικοί, εξώθησαν τους ανθρώπους τους να καταλάβουν την Καγκελαρία δηλαδή το Διοικητήριο του νησιού. Η κατάληψη έγινε χωρίς καμία αντίσταση, άλλωστε κανείς Σπετσιώτης δεν αντιμαχόταν την αναγκαιότητα του εγχειρήματος, τα τουρκικά σύμβολα γκρεμίστηκαν και στη θέση τους υψώθηκε η επαναστατική σημαία. Το συγκεντρωμένο πλήθος με ενθουσιώδεις ζητωκραυγές επιδοκίμαζε τα γενόμενα. Ήταν ξημερώματα της Κυριακής 3 Απριλίου 1821 που συνέπιπτε με τον εορτασμό της Κυριακής των Βαΐων. Ο πρωτάρχοντας των Σπετσών Χ’’Γιάννης Μέξης, όπως προαναφέραμε, απουσίαζε στην Ύδρα. Αμέσως στάλθηκε πλοίο για να τον επαναφέρει στο νησί, γιατί η παρουσία του ήταν χρήσιμη και απολύτως αναγκαία[Σημ.6]. Στο συμβούλιο των προκρίτων υπό την προεδρία του επανελθόντα Χ’’Γιάννη Μέξη, όσοι είχαν ζητήσει την αναβολή για λόγους γενικότερου συμφέροντος έκριναν ότι έπρεπε να επιδοκιμάσουν τα τετελεσμένα κι έτσι ομόφωνα αποφάσισαν να κηρυχθεί η Επανάσταση και να εκπλεύσει ο στόλος. Ακολούθησε δοξολογία στο Μοναστήρι του Αγίου Νικολάου προστάτη του νησιού. Τις απογευματινές ώρες της ίδιας μέρας, συγκροτήθηκε τοπική διοίκηση με επικεφαλής τον Μέξη και στάλθηκαν απεσταλμένοι στην Πελοπόννησο, στην Ύδρα και στα Ψαρά για να κάνουν γνωστά τα γεγονότα. Αποφασίσθηκε ακόμη, να σταλούν πλοία στις ακτές του Ελλησπόντου και της Μικράς Ασίας προκειμένου να ξεσηκώσουν τον ελληνικό πληθυσμό και για να ενεργήσουν καταδρομές, και κυρίως αποφασίσθηκε να αποπλεύσουν δύο μοίρες, η μία από 11 πλοία προς την Μονεμβασία και η δεύτερη από 8 πλοία για το Ναύπλιο, για να αποκλείσουν από τη θάλασσα αυτά τα δύο ισχυρά φρούρια.

Η συμβολή του Μέξη στον Αγώνα της Εθνικής μας Παλιγγενεσίας υπήρξε μεγάλη και ποικίλη. Ο ναύαρχος Ι. Θεοφανίδης γράφει: «απέβη ο Μέξης εξέχουσα προσωπικότης, προς την οποίαν ετηρήθησαν εστραμμένα τα βλέμματα του Πανελληνίου, καθ’ όλην την διάρκειαν του ιερού αγώνος»[Σημ.7].

Στις 3 Απριλίου όπως διαβάζουμε στο σχετικό ιστορικό τεκμήριο επιβάλλεται η επανάσταση από τα μέλη της φιλικής εταιρείας στις Σπέτσες και ασφαλώς μεσολαβεί κάποιος χρόνος μέχρι να επανδρωθούν, εξοπλιστούν και ξεκινήσουν τα Σπετσιώτικα πλεούμενα για Ναύπλιο και Μονεμβάσια προκειμένου να δώσουνε κατ’ αρχήν ‘’στρατηγικό βάθος’’ και ρεύμα υπεροχής στην νεόκοπη ακόμα επανάσταση.

Πιθανόν κάποιο πλοίο αγγελιοφόρος (όπως πήγε και αλλού) να έφτασε και στην Κίμωλο μεταφέροντας το μήνυμα της επανάστασης. Ο παπά Αντώνης βλέπετε δεν ήτανε μόνο μέλος της φιλικής εταιρείας και επικεφαλής κλιμακίου της με τρία τουλάχιστον μέλη (εξακριβωμένο επίσης) ήδη από το 1818, αλλά και μέλος της οικογένειας του υποπρόξενου των (αξεχώριστων ακόμα Κάτω Χωρών-Ολλανδίας) Βασιλάκη Σάρδη σε Μήλο και Κίμωλο κάτι  που καθιστούσε ούτως ή άλλως κομβικό το ρόλο του στην εξέλιξη της εθνικής υπόθεσης ως φορέα πολύτιμων πληροφοριών.

Για αυτό όμως (το πώς δηλαδή μέσα σε οκτώ ημερολογιακές μέρες 3-11 Απριλίου μιας άλλης εποχής μηδενίστηκαν οι αποστάσεις και οι στραβοτιμονιές του καιρού Κίμωλος Σπέτσες 74,64 ναυτικά μίλια, Σπέτσες Μονεμβασιά 35,88 και Κίμωλος Μονεμβασιά 73,12 apostaseis.gr)  θα μιλήσουμε αναλυτικότερα σε άλλο σημείο όπως και για το πώς τα οκτώ από τα έντεκα πλοία που πολιορκούσανε το κάστρο της Μονεμβασιάς επέλεξαν να φύγουνε για Μήλο Κίμωλο με σιγουριά για την ακρίβεια της πληροφορίας που τους δόθηκε. 

                                           Μπουμπουλίνα Μιαούλης και Λεμπέσης

  Ας κρατήσουμε για την ώρα την πληροφορία πως η πρωτοκαπετάνισσα του αγώνα Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα  (είτε ήτανε είτε όχι η μόνη γυναίκα μέλος της φιλικής εταιρείας), ήξερε και μάλιστα καλά τι γινότανε  και ασφαλώς γνώριζε και το ρόλο του κιμουλιάτη  ιερωμένου που μετά το πέρας της επιχείρησης παραβρέθηκε  στην πολιορκία τ’ Αναπλιού στο πλευρό του Αντρέα Μιαούλη και στη συνέχεια μετά του Αναργύρου Λεμπέση Πετζιώτη … ως εις εκ των πυρπολιστών του εις το πυρπολικόν του δι’ έξι μήνας άνευ μισθού …

   Το λέγε και με το παραπάνω η καρδούλα του φοβερού παπά που ο ίδιος ομολογεί πως έδωσε το παρόν και στο περιστατικό που εξετάζουμε … ομού με αυτούς (τους Σπετσιώτες) … κατά τας αρχάς της επαναστάσεως … αλλά και το 1823 όταν κατά την … επικρατούσαν αναρχίαν … όπως αναφέρει άλλος κιμουλιάτης φιλικός και κληρικός (Κιμωλιακά τόμος Β σελίδα 73), ο ίδιος ο Σάρδης ομολογεί εγγράφως (βιβλίο Συμεωνίδη σελίδα 18) … φθάσας εις την νήσον μας ο πλοίαρχος Ορλώφ και εγκαταλείψαντες αυτόν οι ναύται του, εναυτολόγησα είκοσιπέντε ναύτας εκ της νήσου μας εξ ιδίων μου εξόδων ανά τριάκοντα γρόσια τον μήνα και έφερον το πλοίον του εις Πετζας …

Παραμένει σκιά αμφιβολίας για το κλίμα απόλυτης εμπιστοσύνης μεταξύ του ίδιου και των ηγετών των Σπετσών που επιχείρησαν την καταδρομική ενέργεια; Δεν νομίζω. Όμως ο ήρωας μας τονίζει και κάτι ακόμα αναφερόμενος στο συγκεκριμένο περιστατικό που σχετίζεται με τη στάση του στο θέμα της πειρατείας προτού πέσει θύμα ο ίδιος … χωρίς ν’ απολαύσω εξ αυτής ουδέ λεπτόν… κι αυτό θ’ αποτελέσει τη βάση του επόμενου σημειώματος.

Συνεχίζεται...

Υ.Γ. : Το πρώτο μέρος βρίσκεται στον μήνα Μάρτιο του 2014

Το '21 ξεκίνησε στην Κίμωλο!!!

Η 25^η Μαρτίου είναι η σημαντικότερη ημερομηνία στη νεώτερη ιστορία της πατρίδας μας. Σηματοδοτεί την έναρξη της μεγάλης επανάστασης κατά του οθωμανικού ζυγού που η κατάληξη της οδήγησε στην δημιουργία του νέου  ελληνικού κράτους και την δυνατότητα να προσδιορίζουμε ξανά την ιστορία μας σαν αυθεντικά ελληνική ιστορία κι όχι σαν ιστορία του έθνους των ελλήνων που ζούσανε σε διαφορετικό κρατικό κέλυφος τους έξι αιώνες της διπλής Φραγκο-Οθωμανικής κατάκτησης. (1204-1827).

Η πρώτη σκέψη που έρχεται στο μυαλό του καθενός με την αναφορά της συγκεκριμένης ημερομηνίας είναι Αγιά Λαύρα, Παλαιών Πατρών Γερμανός, Λάβαρο Επανάστασης και Μανιάτες αγωνιστές που με καριοφίλια και γιαταγάνια ξεκίνησαν τις κατά ξηρά πολεμικές επιχειρήσεις κατά των Οθωμανών-Τούρκων κατακτητών.

Αν όχι στο απόλυτο σκοτάδι τουλάχιστον στο ημίφως της ιστορίας ‘’κρύβεται’’ το πλήρως εξακριβωμένο γεγονός ότι η πρώτη ναυτική επιτυχία της ελληνικής παλιγγενεσίας συντελέστηκε στα νερά της Μήλου και της Κιμώλου και όπως θ’ αποκαλύψουμε στη συνέχεια είχε έντονα ‘’κιμουλιάτικο’’ χρώμα.

Αρκεί να κλικάρει κάποιος στη μηχανή αναζήτησης της Google τη φράση 11 Απριλίου 1821 Κίμωλος για να διαβάσει στη wikpedia και  στο ‘’Χρονολόγιο της Ελληνικής επανάστασης του 1821’’ ότι τη μέρα εκείνη συντελέστηκε η  πρώτη κατά θάλασσα ελληνική νίκη, όταν ανάμεσα στη Μήλο και την Κίμωλο Σπετσιώτικα πλοία αιχμαλωτίζουνε δυο Τουρκικά.

Στην ιστοσελίδα sansimera που ειδικεύεται σε τέτοιες αναφορές έχουμε μια διαφορετική προσέγγιση του περιστατικού με εντυπωσιακή και πλήρη περιγραφή των γεγονότων. Σύμφωνα μ’ αυτή και κάτω από τον τίτλο ‘’Σπετσιώτικο ρεσάλτο στη Μήλο’’ οκτώ Σπετσιώτικα πλοία αποσπάστηκαν από την πολιορκία της Μονεμβάσιας και κατευθύνθηκαν στη Μήλο για να  εξακριβώσουν την πληροφορία ότι εκεί ναυλοχούσαν τρία τουρκικά καράβια που τελικά συνέλαβαν. Σύμφωνα με την ίδια περιγραφή την ίδια τύχη είχε κι ένα τούρκικο πλοίο που αιχμαλωτίσθηκε στην Κίμωλο.

Κι εδώ προκύπτει το αυτονόητο στους περισσότερους ερώτημα. Γιατί η Κίμωλος να γυρεύει να πιστωθεί μέρος από τη δόξα αυτού του γεγονότος που διαδραματίστηκε κατά βάση στη γειτονική Μήλο, που την επιχείρησαν Σπετσιώτες και μόνο η ‘’ουρά’’ του συμβάντος σχετίζεται με το νησί μας και το σύνολο του περιστατικού;

Η απάντηση είναι εξίσου απλή. Αφού ξεκαθαρίσω σαν συντάκτης του κειμένου που διαβάζετε ότι δεν προσδοκώ με κανένα τρόπο να μειώσω την τιμή και τη δόξα που αξίζει στον καθένα που πολέμησε για την εθνική ανεξαρτησία, ούτε διακατέχομαι  από κάποιου είδους τοπικιστικό σωβινισμό, περιορίζομαι να τονίσω ότι παρά την έλλειψη επαρκών γραπτών μαρτυριών, μετά από σχολαστική έρευνα μπορώ να βεβαιώσω ότι έχουμε πλέον στη διάθεση μας όλα εκείνα τα ασφαλή τεκμήρια που μας οδηγούν χωρίς αμφιβολία στο συμπέρασμα, ότι ο ενορχηστρωτής όλης αυτής της μεγάλης επιχείρησης είχε όνομα, ταυτότητα και καταγωγή:

ΙΕΡΕΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ ΚΙΜΩΛΟΥ

ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΣΑΡΔΗΣ ΦΙΛΙΚΟΣ

(1772-1843)

Ότι θα ακολουθήσει στη συνέχεια θα ξεδιπλωθεί σε αρκετές συνέχειες γιατί πρέπει να ειπωθούν πολλά πράγματα που θα φωτίσουν σημαντικές πτυχές και της τοπικής αλλά και της γενικότερης νεώτερης ιστορίας μας και θα ήταν πολύ κουραστικό και λιγότερο ενδιαφέρον να κατατεθούν μια κι έξω.

Δεν είμαι μέλος της ομάδας που δημιούργησε και λειτουργεί την ιστοσελίδα που διαβάζετε φίλοι επισκέπτες και την οποία ανακάλυψα τυχαία. Σαν μεγαλύτερος δεν σας κρύβω πως έμεινα με το στόμα ανοιχτό όταν κατάλαβα πως νέοι άνθρωποι από το νησί μας έχουνε τη διάθεση να διασώσουνε μέσω διαδικτύου κομμάτια από την ιστορία του τόπου μας.

Έτσι αφού επικοινώνησα μαζί τους μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου τους ευχαριστώ που αποδέχτηκαν να παρουσιάσουμε από ‘δω το υλικό που συγκέντρωσα  και αφορά τη σημαντική όπως θα φανεί συμμετοχή της Κιμώλου στη μεγάλη επανάσταση του 21 ξεκινώντας συμβολικά σαν σήμερα που γιορτάζουμε τη μεγάλη επέτειο.

Για αρχή και για να μπαίνουμε στο κλίμα σταδιακά, καταχωρώ αυτούσια την αναφορά στο ‘’ρεσάλτο’’ της ιστοσελίδας sansimera και σας παρακαλώ κρατείστε σαν βάση την πληροφορία ότι ο Σπετσιώτικος στολίσκος έφτασε στα νερά μας … μετά από πληροφορίες ... Αυτή είναι η άκρη του νήματος  που παρακίνησε και τη δική μου έρευνα. Ποιος πότε πως και γιατί, ενήργησε όπως ενήργησε.

 Όσο για τον υποφαινόμενο, το παρατσούκλι με το οποίο υπογράφω όσα θ’ ακολουθήσουν είναι δηλωτικό της ταυτότητας μου ανάμεσα στους συμπατριώτες μου και δεν κρίνω πως χρειάζεται να πω κάτι παραπάνω γι’ αυτό.

ΚΑΛΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ

Κονδυλοφόρος

Σπετσιώτικο ρεσάλτο στη Μήλο

Οι Σπετσιώτες ήταν οι πρώτοι νησιώτες που συμμετείχαν στον εθνικό ξεσηκωμό.

Στις 3 Απριλίου του 1821 ο Γεώργιος Πάνου και ο Παναγιώτης Μπότασης υψώνουν τη σημαία της επανάστασης στην καγκελαρία (διοικητήριο) των Σπετσών. Αμέσως μετά, μία μοίρα του πανίσχυρου στόλου του νησιού, με επικεφαλής τη Λασκαρίνα Μπούμπουλη (Μπουμπουλίνα) και τον Μανόλη Ορλόφ, απέπλευσε για το Ναύπλιο, προκειμένου να ενισχύσει τους επαναστάτες που το πολιορκούσαν. Συγχρόνως, ένας άλλος σπετσιώτικος στολίσκος κατευθύνθηκε προς τη Μονεμβασιά για να υποστηρίξει από θαλάσσης την πολιορκία της καστροπολιτείας, με την κομβική σημασία για την τύχη της επανάστασης στην Πελοπόννησο.

Στις 11 Απριλίου οκτώ σπετσιώτικα πλοία αποσπάσθηκαν από την πολιορκία της Μονεμβασιάς και κατευθύνθηκαν στη Μήλο για να εξακριβώσουν τις πληροφορίες ότι εκεί ναυλοχούσαν τρία τουρκικά πολεμικά πλοία. Επικεφαλής του στολίσκου ήταν ο Νικόλαος Ράπτης και καπετάνιοι οι Νικόλαος και Βασίλειος Ορλόφ, Αναγνώστης και Παύλος Ανάργυρος, Γεώργιος Κούτσης  και Αναστάσιος Ανδρούτσος.

Τα τουρκικά πλοία (μία κορβέτα με 26 κανόνια, ένα μπρίκι με 16 κανόνια κι ένα μεταγωγικό με πολεμικό υλικό) ήταν όντως προσωρμισμένα στον κόλπο της Μήλου και είχαν προορισμό το Ιόνιο για να ενωθούν με τον τουρκικό στόλο που έπλεε πλησίον της νησίδας Μούρτος (κοντά στα σημερινά Σύβοτα της Θεσπρωτίας). Οι Σπετσιώτες τα κατέλαβαν με καταδρομική επιχείρηση, συναντώντας μικρή αντίσταση. Ιδού πώς περιγράφει τη συμπλοκή μια αναφορά της εποχής, που συνέταξε μάλλον ο Βασίλειος Ορλόφ:

«Τα σπετσιώτικα πλοία επρόβαλαν εις τους Τούρκους να παραδοθούν. Και το μεν βρίκιον και το τρανσπόρτο -το μεταγωγικόν- παρεδόθησαν ευθύς, η δε κορβέττα έκοψε τας γούμενάς της και εξελθούσα εις τα πανιά, ήρχισε να κτυπά. Αυτοί, χωρίς αναβολήν καιρού, ηθέλησαν να πέσουν επάνω της. Και επειδή ο άνεμος ήτο δυνατός, με το πέρασμα ενός πλοίου ερρίφθησαν 26 Έλληνες μέσα εις την κορβέτταν, η οποία είχε 90 Τούρκους και 20 ραγιάδες Έλληνας. Οι δε Τούρκοι εμαζώχθησαν προς το μέρος της πρύμνης, οι δε 26 Σπετσιώται κατέλαβαν το μέρος της πλώρης και επολεμούσαν με όλους. Αφού επήρε τον γύρον του το ελληνικόν πλοίον, εματάπεσεν επάνω της κορβέττας και την εξουσίαζε με θάνατον 79 Τούρκων και 7 Ελλήνων».

Σύμφωνα με άλλες πηγές, οι νεκροί Τούρκοι ήταν ελάχιστοι και αιχμάλωτοι των τριών τουρκικών πλοίων γύρω στους πεντακόσιους. Οι κάτοικοι της Μήλου ζήτησαν από τους Σπετσιώτες πλοιάρχους να σεβαστούν τη ζωή των αιχμαλώτων, φοβούμενοι την αντεκδίκηση του πανίσχυρου τουρκικού στόλου. Το ίδιο αίτημα υπέβαλε και ο Γάλλος πρόξενος στη Μήλο, Μπρεστ. Δεν εισακούσθηκαν ούτε οι Μήλιοι, ούτε ο Μπρεστ. Οι αιχμάλωτοι εσφάγησαν μέχρις ενός πρώτα στη Μονεμβασιά, όπου κατέπλευσε ο στολίσκος υπό τον Ράπτη στις 18 Απριλίου και οι τελευταίοι αργότερα στις Σπέτσες. Τα τουρκικά πλοία, αφού τους αφαιρέθηκε ότι πολύτιμο υπήρχε επάνω τους, καταστράφηκαν. Την ίδια τύχη είχαν και οι άνδρες ενός τουρκικού πλοίου που αιχμαλωτίσθηκε κοντά στην Κίμωλο.

Με το «ρεσάλτο της Μήλου» σχετίζεται κι ένα περιστατικό που συνέβη λίγο νωρίτερα πλησίον της Τήνου. Ένα σπετσιώτικο πλοίο συνάντησε μια αυστριακή γολέτα πλησίον της Τήνου, στην οποία επέβαιναν πενήντα Τούρκοι, με αποσκευές γεμάτες πλούτο. Οι Τούρκοι συνελήφθησαν αιχμάλωτοι και οι αποσκευές τους λαφυραγωγήθηκαν. Επρόκειτο για μια κλασική περίπτωση πειρατείας, μια συνήθεια που ήταν δύσκολο να εξαλειφθεί από πολλούς Έλληνες καραβοκύρηδες της εποχής εκείνης.

ΠΗΓΗ: http://www.sansimera.gr/articles/508#ixzz2wyXE3Gqs 

Ως ομάδα του History of Kimolos σας ευχόμαστε Χρόνια Πολλά λόγω της ημέρας και σας παραθέτουμε ένα απόσπασμα από το έργο Καπετάν Μιχάλης του Νίκου Καζαντζάκη:

<< Το ελληνικό γένος αν σώθηκε ως τα σήμερα, 

αν έζησε ύστερα από τόσους εχτρούς

- εξωτερικούς κι εσωτερικούς, προπάντων εσωτερικούς-

ύστερα από τόσους αιώνες κακομοιριά, σκλαβιά και πείνα,                                                                    το χρωστάει όχι στη λογική

-θυμηθείτε τους τρεις εμποράκους που ίδρυσαν τη φιλική εταιρεία, θυμηθείτε το '21              το χρωστάει στο θάμα.

Στην ακοίμητη σπίθα που καίει μέσα στα σωθικά της Ελλάδας.>>

Είσαι Έλληνας; Τι προσκυνάς; Σηκώσου απάνω! Εμείς και στους Θεούς ορθοί μιλούμε.

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης

Συγχαρητήρια...

Τίτλοι τέλους για το Γηροκομείο της Κιμώλου...

Τρόφιμοι και εργαζόμενοι, πολλών μηνών απλήρωτοι, πετάχτηκαν στο δρόμο. Η επιθυμία λοιπόν, του μέγα ευεργέτη του νησιού μας, κύριου Αφεντάκη, να είναι για πάντα ανοιχτό το γηροκομείο δεν εκπληρώθηκε. Έτσι λοιπόν, κλείνει κάτι το οποίο εκείνος με τόση αγάπη δημιούργησε και άφησε στην Κίμωλο μας και τους Κιμωλιάτες. Ύστερα από αυτό που συμβαίνει, θεωρούμε πως οι άνθρωποι που κλήθηκαν να διαχειριστούν το ίδρυμα είναι λίγοι, με αποτέλεσμα να φτάσουμε σε αυτό το σημείο. Πραγματικά είναι κρίμα, αφού η διακοπή λειτουργίας του ιδρύματος έχει σοβαρες επιπτώσεις σε ανθρώπους, που ίσως δεν έχουν κάποιο δικό τους άνθρωπο να τους φροντίσει. Μπορεί να φανούμε ρομαντικοί, αλλά ευχόμαστε κάποια στιγμή να το ξαναδούμε ανοιχτό.

Η ομάδα του History of Kimolos

Ο Τραβουδιστής της Πολυαίγου...

Η ομάδα του History of Kimolos εύχεται σε όλους καλή χρονιά με υγεία και ευτυχία!!!

Πρόκειται για την πρώτη ανάρτηση του 2014 και επιλέξαμε να μοιραστούμε μαζί σας μια ιστορία από τα '' Κιμωλιακά (τόμος β)'' για την αδερφούλα της Κιμώλου, την εξίσου πανέμορφη με αυτήν, γειτονική Πολύαιγο! Ας απολάσουμε την ιστορία...

<< Πέρα στην Ηπόληβο υπάρχει η τοποθεσία Τραβουδιστής. Είναι στο δυτικό μέρος του νησιού κοντά στη θάλασσα.

Στο μέρος εκείνο ακούνε τη νύχτα, τα μεσάνυχτα, σφύριγμα. Όταν αρχίση να σφυράη, οι ψαράδες πρέπει να φύουνε. Όταν τραβουδή, δεν υπάρχει φόβος να μείνουν.

Ημένανε εκεί οι ψαράδες κ' ηψαρεύανε.

Όταν εσφυρούσε ηβγάναμε μισό ψωμί, το πετούσανε στο μέρος που των εσφύριζε κ' ηφεύγανε κ' ηρχόντανε στην Ψάθη κι αράζανε.

Στο νησί αυτό ηζούσε πολλά χρόνια ένας βοσκός, ο Δημήτρης Αφεντάκης. Το μαντρί( = κοπάδι) του το 'φηνε μολητό απάνω στο βουνό. Αλλά το΄βοσκε ο Τραβουδιστής. Λοιπό ο βοσκός ησηκώθηκε  μια νύχτα να δη, να μην έρθη το μαντρί( = το κοπάδι) και πέση μέσ' στ' αμπέλι και το βλέπει σωριασμένο( =συνηγμένον) κ' ήστεκε κ' ένας κοντά στο μαντρί.

Ο βοσκός ενόμιζε πως ήτανε κανένα καϊκι κ΄ηπήαινε για να του πάρη το μαντρί. Έτσι γυρίζει και μπαίνει στο σπίτι και παίρνει το περίστροφο κ' εχτύπησε τον Τραβουδιστή. Ο Τραβουδιστής του 'πε << Θα σου βγάζουνε κόκκαλα από το ποδάρι σου>>. Την άλλη μέρα, αφού ξημέρωσε, ο βοσκός ηπήε στο μέρος που χτύπησε τον άνθρωπο( δηλ. τον Τραβουδιστή) κ' είδε αίματα. Τα αίματα συνεχίζουνταν στη Διαμαντοσπηλιά.

Αυτός εφοβήθηκε και δεν μπήκε στην Διαμαντοσπηλιά. Μετά τον έπιασε και τον πονούσε το ποδάρι. Ύστερις ήνοιξε πληγή κ' ήβγαιναν κοκκαλάκια από την πληγή. Ο κόσμος τότε του έλεγε: '' Αν ηχανούντανε ο Τραβουδιστής, θα 'χανούντανε και ο βοσκός''.

Ο Τραβουδιστής της παραδόσεως ταύτης πρέπει να θεωρηθή, ότι ήτο ο προστάτης δαίμων της νησίδος, δηλ. το στοιχειό, το οποίον κατωκεί εις την Διαμαντοσπηλιάν.>>

Τη νύχτα που μιλούν τα ζώα...

Λόγω των ημερών θεωρήσαμε καλό να σας παραθέσουμε, στην τελευταία μας ανάρτηση για το 2013, μια ιστορία η οποία αναγράφεται στα " Κιμωλιακά,( τόμος Β' )" και αναφέρεται σε ένα έθιμο που συνήθιζαν να κάνουν οι πρόγονοί μας την παραμονή των Χριστουγέννων.

Η κερά Κατερίνα η Χριστοδουλίνα, μιά απ' τις κόρες του Γιαννάκη του Χωροεπισκόπου, νοικοκυρά ξεχωριστή, μόλις σκοτείνιασε του Χριστού την παραμονή είπε στους γυιούς της τον Αγγελέτο, τον Κωσταντή, το Γιάννη και τον Αντώνη, να πάνε στη θεμωνιά, πέρα στον αη Μάμα, το Χριστόψωμο για τα βούδια. Είχε δα ετοιμάσει καλοζυμωμένα με τη ζαφορά τους, όπως συνηθίζεται στην Κίμωλο, ένα του Χριστού, ένα του σπιτιού και ένα για τα ζώα.

- Να πάμε και μεις, Μάνα; είπαν οι δυό της κόρες η Γαρουφαλιά και η Χαρίκλεια.

-Κάτσετ' επαδά πού κάθεστε θυγατέρες, γιατί  έχομε πολλές δουλειές να κάνωμε απόψε και θέμε να πάμε και στο Χριστό, στο Κάστρο και , γυρίζοντας στον μεγάλο. Θωρείς, γυιέ μου Αγγελέτο, να βάλης στη μαζιαούρα (φατνί) το Χριστόψωμο, να το κάνης κομματάκια και να το ανακατέψης με τ' άχερα. Μα κύτταξε να φύης <<ντελόγγου>>, γιατί άμα κάτσης στην μάντρα κι <<αυκριστείς>> θα βουβαθής.

-Μα ιντάναι, Μάνα, αυτά που μου λές;

-Ετσαδά που σου λέω να κάμης, γιατί, γυιέ μου, το βράδυ του Χριστού τα ζώα, άμα φάνε το σταυρό απ' το Χριστόψωμο, μιλούνε. Και όποιος ακούει τη μιλιά εκείνη βουβαίνεται. Κύτταξε, μονάχος εσύ να μπής στη μάντρα, ο Κωσταντής με το Γιάννη και τον Αντώνη να περιμένουν απόξω.

Τα παιδιά ξεκίνησαν να κάνουν το θέλημα της Μάνας κι η κερά Χριστοδουλίνα, αφού έρριξε μπόλικο φαί στις κόττες, γιατί είχε ακούσει απ΄τη Μάνα της πως, σαν αύριο, που περνά ο Χριστός, ρωτά τα ζωντανά αν είν' ευχαριστημένα, γύρισε μέσα και άναψε φωτιά στην <<παροστριά>>, <<για να μη κατέβγουνε κατ' απ' το φλάρο οι καλλικατζιάροι>>.

Στην παγερή Δεκεμβριανή νύχτα της Παραμονής με τη γλυκειά αστροφεγγιά, ο Κωσταντής με το Γιάννη και τον Αντώνη επερίμεναν έξ' απ' την μάντρα ώσπου να κόψη το Χριστόψωμο ο Αγγελέτος και να το βάλη στο φατνί, να το ανακατέψει με τ' άχερα. Κι όταν ο μεγάλος βγήκε γρήγορα, στάθηκαν κι οι τέσσερις αμίλητοι κι αφιγκραζόντουσαν... Κι οι θόρυβοι πούκανε το αεράκι στη μεγάλη ξυλοκερατιά, το τρίξιμο της στέγης και του παραθυρόφυλλου τους φάνηκε σα μακρυνή μιλιά των ζωντανών...

Απόψε ήταν μεγάλη βραδυά για τα βούδια. Είχαν συντροφέψει το Χριστό στη Γέννα Του. Τον είχαν ζεστάνει με την ανάσα τους. Σαν απόψε Του είχαν δανείσει το φατνί τους για λίκνο και... σιγοψυθίριζαν τις αναμνήσεις αυτές που... από μάνα σε παιδί μεταδίδοντα σ' όλες τις γενεές των ζωντανών.

Την συνήθεια του ταίσματος των βουδιών με Χριστόψωμο τη βραδυά της Παραμονής, μετέφεραν και στην Κίμωλο οι Σιφνιοί μαζί με την εικόνα της <<Παναγίας>> που έφεραν οι δώδεκα οικογένειες που εγκαταστάθηκαν εκεί. Μόνο που οι Κιμουλιάτες ταγίζουν και τα μικρά ζώα Χριστόψωμο. Όσα τουλάχιστον μνημονεύεται πως παραστάθηκαν στη Γέννησι του Χριστού μας. Και που το Χριστόψωμο του σπιτιού το αφίνουν ως του Αγ. Βασιλείου απάνω στο  τραπέζι και το κόβουν την <<Πρωτοχρονιά>> και τη <<Βασιλόπηττα>> των Θεοφανείων.

'Ετσι τα κοινά έθιμα και οι κοινές παραδόσεις δένουν, όσο οι αιώνες περνούν, πιο στενά τα ωραία μας νησιά με την ποιητική ψυχή, με τη θερμή πίστι τη Χριστιανική, με την προσκόλλησι στην ωραία συνήθεια της Λαλάς που λιγώνει την καρδιά από συγκίνησι, κάθε φορά που επαναλαμβάνεται στις μεγάλες γιορτές της Χριστιανωσύνης...

Πόσο οι ξενητεμένοι θυμόμαστε τις ημέρες αυτές τη γλυκειά Πατρίδα, πόσο νοσταλγούμε τα αγιασμένα εκείνα πρόσωπα που μας άφισαν, πολύτιμη παρακαταθήκη, τα ωραία μας έθιμα με την τόσο βαθειά σημασία...

Και δεν μπορούμε, αλλοίμονο! μεσ' στην πολιτεία να ταγίσωμε  τα βούδια το Χριστόψωμό τους, πληρώνοντας με την ωραία αυτή ευγνωμοσύνη τη συντροφιά τους στο Χριστό... ούτε ν' ακούσωμε ξεμακραίνοντας τα σιγομιλήματά τους...

Η ομάδα του History of Kimolos σας εύχεται καλές γιορτές με υγεία και ευτυχία!!!

Ένα Γερμανικό Καταφύγιο...

(Το Παλιόκαστρο, όπως φαίνεται από τις Κεφαλές)

Όσο περισσότερο εξετάζουμε την ιστορία του νησιού μας, τόσο περισσότερα πράγματα ανακαλύπτουμε που μας εκπλήσσουν. Στη συγκεκριμένη ανάρτηση θα μιλήσουμε για το Γερμανικό καταφύγιο, το οποίο βρίσκεται στο υψηλότερο βουνό της Κιμώλου, που ονομάζεται Παλιόκαστρο.

Το Παλιόκαστρο λοιπόν, από την αρχαιότητα, αποτελεί μία πολύ σημαντική τοποθεσία για την Κίμωλό μας, με καλά κρυμμένα μυστικά, τα οποία θα παρουσιάσουμε στο πολύ κοντινό μέλλον.
Σήμερα θα ασχοληθούμε με ένα απομεινάρι της Γερμανικής κατοχής στον τόπο μας, το Γερμανικό καταφύγιο.

Οι ιστορίες που διηγούνται οι γέροντες, όσο τις ψάχνεις βγαίνουν αληθινές. 'Ετσι ορισμένες διηγήσεις έχουν να κάνουν με ένα καταφύγιο που έφτιαχναν οι Γερμανοί στην κορυφή του βουνού, αλλά δεν μπόρεσαν να το ολοκληρώσουν.
 Κάποιοι μάλιστα ισχυρίζονται πως οι Γερμανοί ήθελαν να κάνουν διαμπερές το βουνό, κάτι που δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε από κάπου. Άλλοι έλεγαν ότι το βουνό (Παλιόκαστρο) χρησιμοποιήθηκε όχι μόνο στον Β' αλλά και στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, ισχυρισμό που επίσης δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε.

Αυτό που επιβεβαιώνουμε όμως με σιγουριά, είναι ότι όντως υπάρχει ένα ημιτελές καταφύγιο στην κορυφή του βουνού, γεγονός που επαληθεύει και ο δικηγόρος Χαρίδημος Γ. Μουστάκας στο εξαίρετο βιβλίο του '' Περί του προιστορικού πολιτισμού των Κυκλάδων Νήσων η Νήσος Κίμωλος'' που μεταξύ άλλων αναφέρει: << Παρετήρησα ότι οι Γερμανοί κατά την κατοχήν της νήσου κατά τον τελευταίον πόλεμον (1940-1945) είχον κατασκευάσει επί της κορυφής δύο πυροβολεία δια την τοποθέτησιν εν αυτοίς αντιαεροπορικήν τηλεβομβών πιθανώς προς απόκρουσιν επιδρομή συμμαχικών αεροπλάνων κατά της Μήλου ην ισχυρώς κατείχον οι Γερμανοί. Είχον επίσης κατασκευάσει εκεί εν καταφύγιον εσκαμμένον εντός του βράχου της νοτίου πλευράς και κάτωθεν των προρηθέντων πυροβολείων>>.

Όταν λοιπόν ακούς και διαβάζεις τέτοια πράγματα δεν έχεις παρά να ψάξεις να τα βρεις. Αυτό κάναμε κι εμείς. Έτσι, μετά από μια πολύωρη αλλά πανέμορφη πεζοπορία στο βουνό και μετά την δύσκολη ανάβαση στην κορυφή, είχαμε φτάσει στον στόχο μας που σας τον παρουσιάζουμε στις φωτογραφίες που τραβήξαμε.

Ο παράδεισός μας κρύβει τόσα μυστικά που μας έχουνν αφήσει άναυδους, και πιθανόν θα αφήσουν και εσάς, καθώς όλα θα παρουσιαστούν στην σελίδα αρκεί να υπάρχει υπομονή.
Άλλωστε αυτός ήταν ο λόγος που δημιουργήθηκε η ομάδα και η σελίδα: για να ταξιδέψουμε μαζί στην ιστορία του τόπου μας γνωστή και μη.

Κίμωλό μου, παράδεισό μου!!!!

                        (Οι τρύπες στο εσωτερικό του καταφύγιου. Πιθανόν να υπήρχαν για να βάζουν                                               τους δυναμήτες ή τα φουρνέλα όταν τα κατασκεύαζαν)

(Φαίνεται η Μήλος στο βάθος)

(Τα σημεία που μπορούσαν να ελέγχουν από το καταφύγιο)

(Φαίνεται και η Πολύαιγος)